Sửa đổi, hoàn thiện quy định các hoạt động đăng ký, bù trừ, thanh toán chứng khoán

Bối cảnh và mục tiêu của dự thảo Thông tư thay thế

Bộ Tài chính cho biết dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 119/2020/TT-BTC được xây dựng nhằm hoàn thiện toàn diện quy trình nghiệp vụ về đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán. Dự thảo kế thừa và sửa đổi các quy định liên quan đến việc triển khai hệ thống công nghệ thông tin mới (KRX) và sự vận hành của thị trường theo hướng hiện đại hóa, đồng thời rút ngắn thủ tục hành chính.

Về cơ sở pháp lý, Chính phủ và Quốc hội đang hướng đến một thị trường vốn an toàn, minh bạch, hiệu quả và bền vững theo Nghị quyết 86/NQ-CP và Nghị quyết 101/2023/QH15. Đề án nâng cấp xếp hạng thị trường được xem là giải pháp trọng tâm, tập trung vào vận hành hạ tầng bù trừ thanh toán và cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Việc ban hành Thông tư mới cũng nhằm cụ thể hóa các quy định mới tại Luật số 56/2024/QH15 và Nghị định 245/2025/NĐ-CP.

Nội dung dự thảo và phạm vi điều chỉnh

Dự thảo gồm 9 Chương và 67 Điều, nhấn mạnh việc hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và cắt giảm thủ tục hành chính. Các nội dung trọng tâm hướng tới xây dựng nền tảng pháp lý cho các cơ chế vận hành thị trường hiện đại, với các phần nổi bật như:

• Sửa đổi quy định về hoạt động đăng ký chứng khoán: điều chỉnh về đăng ký và hủy đăng ký chứng khoán, quản lý thông tin và quyền chuyển nhượng ngoài hệ thống theo quy định tại Nghị định 245/2025/NĐ-CP, hệ thống KRX và thực tiễn triển khai.
• Sửa đổi quy định về lưu ký chứng khoán: mở tài khoản lưu ký tại nước ngoài, tại công ty con của VSDC, và tại ngân hàng lưu ký thanh toán; quản lý tài sản bảo đảm, phong tỏa, giải tỏa và cho vay chứng khoán phù hợp với thực tế.
• Sửa đổi quy định bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán: thiết lập khung pháp lý đầy đủ, tách biệt trước và sau khi triển khai CCP; vai trò của VSDC và công ty con là trung tâm thực hiện bù trừ và thanh toán.
• Quy định về phương thức thanh toán tức thời đối với trái phiếu doanh nghiệp niêm yết nhằm thống nhất quản lý và giảm thiểu rủi ro thanh toán khi không áp dụng CCP.
• Quản lý quỹ hỗ trợ thanh toán, quỹ bù trừ và quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ để đảm bảo thanh khoản và an toàn hệ thống trước và sau khi CCP được triển khai.
• Quy định về báo cáo và thủ tục hành chính nhằm thực hiện chuyển đổi số và giảm bớt thủ tục cho doanh nghiệp và cá nhân liên quan.

Dự thảo hiện được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính để lấy ý kiến theo quy định. Ủy ban, tổ chức liên quan được mời đóng góp nhằm hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường chứng khoán hiện đại và an toàn.

Việc ban hành thông tư thay thế được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho các cơ chế vận hành thanh toán và bù trừ ở Việt Nam, đồng thời phù hợp với tiến trình số hóa và cải cách thị trường vốn của Chính phủ.