Mặt bằng lãi suất biến động kéo lãi suất trái phiếu tăng cao

Diễn biến mặt bằng lãi suất và tác động lên trái phiếu doanh nghiệp

Thống kê từ FiinRatings cho thấy trong quý I/2026, các TCPH đã phải chấp nhận lãi suất coupon cao hơn, phản ánh chi phí vốn tăng khi điều kiện thị trường kém thuận lợi. Ở thị trường thứ cấp, YTM (lợi suất kỳ hạn) trung bình quý I/2026 cũng tăng theo hướng tương ứng, cho thấy nhà đầu tư đã định giá lãi suất và mức bù rủi ro trước áp lực thanh khoản ở các kỳ hạn.

Trong quý I/2026, lãi suất trên thị trường ngân hàng có biến động mạnh khi các tổ chức tín dụng liên tục điều chỉnh tăng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi tiết kiệm. Các kỳ hạn trung và dài hạn (từ 6 đến trên 12 tháng) được nhiều ngân hàng thiết lập trên 7,5%, và nhiều ngân hàng tiếp cận mức 8%/năm, trong khi một số ngân hàng công bố mức trên 10%/năm có kèm điều kiện.

Áp lực thanh khoản quý này khiến chi phí huy động tăng lên, buộc các ngân hàng phải cạnh tranh lãi suất để thu hút tiền gửi. Tuy nhiên, sau cuộc họp đầu tháng 4 với Ngân hàng Nhà nước, một số tổ chức tín dụng đã điều chỉnh giảm nhẹ lãi suất huy động khoảng 0,1–0,5%/năm nhằm ổn định mặt bằng chung. Đến nay, có tới 42 tổ chức tín dụng công bố giảm lãi suất tiền gửi.

Về hoạt động huy động vốn trên thị trường nợ, trong quý I/2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt 40,3 nghìn tỷ đồng, tăng 60,6% so với cùng kỳ năm trước; phát hành riêng lẻ chiếm 64,5% (tăng gấp 12,0 lần), còn phát hành đại chúng chiếm 35,5% (giảm 38,0% so với cùng kỳ).

Trong cơ cấu phát hành quý I/2026, nhóm TCPH phi ngân hàng đóng góp 28,4 nghìn tỷ đồng, chiếm 70,4% tổng phát hành và tăng đến 3,9 lần so với cùng kỳ năm trước. Nhóm Bất động sản vẫn dẫn đầu với trái phiếu của Marina Center lên tới 10.196 tỷ đồng, với kỳ hạn dài 10 năm và lãi suất thả nổi ở mức thấp, bắt đầu từ 4% kèm tài sản đảm bảo.

Trong khi kênh đại chúng vẫn là nơi các ngân hàng phát hành, quý I/2026 còn ghi nhận một số đợt phát hành từ các doanh nghiệp phi tài chính như Transimex, Coteccons, và BAF. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang xem xét huy động vốn qua kênh đại chúng khi Nghị định 245 có hiệu lực vào tháng 9/2025.

Ở phía ngân hàng, nhóm phát hành chủ yếu đóng góp 29,6% giá trị quý I/2026. Theo các chuyên gia FiinRatings, lãi suất cho vay sẽ không điều chỉnh giảm nhanh do sức ép trả nợ và định hướng điều hành của NHNN. Dòng vốn và dư địa thanh khoản vẫn khiến việc giảm lãi suất cho vay trở nên chậm, nhất là ở các khoản vay trung – dài hạn.

Về triển vọng, các chuyên gia cho rằng lãi suất có thể duy trì ở mức cao trong các quý tới, qua đó khiến chi phí huy động vốn của doanh nghiệp tiếp tục ở mức cao. Áp lực thanh khoản và chi phí vốn được xem là yếu tố hạn chế tốc độ phát hành trái phiếu trong quý II, và có thể ảnh hưởng đến kế hoạch huy động vốn của doanh nghiệp.

Yếu tố địa chính trị ngoài nước, đặc biệt tại Trung Đông, đang tạo áp lực lên lạm phát và tỷ giá, khiến dư địa điều hành của NHNN bị thu hẹp. Khi NHNN giám sát mặt bằng lãi suất chặt chẽ và tình hình tại Trung Đông dần ổn định, nhiều khả năng lãi suất huy động sẽ không biến động nhiều hơn trước khi có tín hiệu giảm vào cuối quý II hoặc đầu quý III.

Theo ông Nguyễn Quang Thuân, FCCA, Tổng Giám đốc FiinRatings, áp lực chi phí huy động gia tăng nhanh trong khi lãi suất cho vay chưa thể giảm tương ứng do sức chịu đựng trả nợ và định hướng điều hành của NHNN. Ông cho rằng quá trình truyền dẫn từ lãi suất huy động đến lãi suất cho vay có khoảng trễ vài tháng, nên việc giảm lãi suất cho vay sẽ không diễn ra ngay lập tức.

Trong bối cảnh này, doanh nghiệp được cho là sẽ đối mặt với chi phí huy động vốn cao trong thời gian tới. Việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp sẽ diễn ra thận trọng hơn và tốc độ phát hành có thể duy trì ở mức thấp so với các năm trước, trừ khi nhu cầu tín dụng và thanh khoản được cải thiện mạnh.

Chuyên gia nhận định rằng sự chênh lệch lợi nhuận giữa lãi suất cho vay và lãi suất huy động đang co lại, đồng thời trái phiếu vẫn là công cụ huy động vốn dài hạn quan trọng. Tuy nhiên, áp lực chi phí vốn có thể làm chậm nhịp tăng trưởng của thị trường trái phiếu trong ngắn hạn.