Bối cảnh và mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam

Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao, yêu cầu về nguồn vốn trung và dài hạn ngày càng trở nên cấp thiết. Thị trường chứng khoán được xem như một kênh huy động và phân bổ vốn có vai trò then chốt trong cấu trúc tài chính quốc gia. Các chuyên gia cho rằng định hướng và giải pháp được đưa ra nhằm mở rộng quy mô thị trường, đồng thời nâng cao khả năng hấp thụ vốn, chất lượng thị trường và hiệu quả phân bổ nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Nền tảng cho vai trò dẫn vốn được củng cố bằng việc mở rộng nguồn cung và phát triển cầu đầu tư, với mục tiêu nâng cao tính bền vững và ổn định của thị trường. Các yếu tố này sẽ định hình khả năng huy động vốn cho nền kinh tế trong trung và dài hạn.

Mở rộng nguồn cung – nền tảng cho vai trò dẫn vốn

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, sau hơn 30 năm phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành một thành phần quan trọng của hệ thống tài chính và huy động nguồn lực cho nền kinh tế. Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, yêu cầu là thị trường phải phát triển với chất lượng, hiệu quả và tính bền vững cao hơn nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng.

Nhóm giải pháp phát triển nguồn cung được triển khai ở cả 3 cấu phần của thị trường. Ở thị trường cổ phiếu, việc hoàn thiện cơ chế phát hành lần đầu ra công chúng gắn với niêm yết sẽ tiếp tục được đẩy mạnh để rút ngắn thời gian đưa doanh nghiệp lên sàn. Đồng thời, thúc đẩy sự tham gia của vốn nước ngoài và đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước nhằm gia tăng nguồn hàng hóa có chất lượng.

Bên cạnh mở rộng quy mô, các biện pháp nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết được tập trung thông qua quản trị công ty tốt hơn, minh bạch thông tin và trách nhiệm giải trình. Đây là các yếu tố gắn trực tiếp với khả năng huy động vốn và niềm tin của nhà đầu tư.

Ở thị trường trái phiếu, giải pháp tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý, củng cố niềm tin thị trường và đa dạng hóa sản phẩm. Các công cụ như trái phiếu doanh nghiệp cho dự án PPP, trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững được nghiên cứu nhằm đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn. Đồng thời, dự kiến nâng cao định mức tín nhiệm quốc gia, phát triển dịch vụ định giá và quản lý tài sản bảo đảm nhằm tăng tính minh bạch và chuyên nghiệp của thị trường.

Đối với thị trường phái sinh, việc phát triển thêm hợp đồng tương lai dựa trên chỉ số và trái phiếu chính phủ, cũng như hợp đồng quyền chọn được xem là công cụ phòng ngừa rủi ro và nâng cao hiệu quả vận hành thị trường. Mở rộng nguồn cung theo hướng đồng bộ trên các cấu phần tạo nền tảng hàng hóa cho thị trường và đáp ứng nhu cầu hấp thụ vốn là mục tiêu chiến lược.

Vai trò của nhà đầu tư và tổ chức tài chính

Song song với mở rộng nguồn cung, việc phát triển cầu đầu tư được xác định là điều kiện để thị trường hấp thụ hiệu quả lượng hàng hóa và dòng vốn. Theo bà Vũ Thị Chân Phương, phát triển nhà đầu tư tổ chức là trọng tâm nhằm nâng cao tính ổn định và chuyên nghiệp của thị trường. Các loại hình quỹ như ETF, quỹ trái phiếu, quỹ hạ tầng, quỹ bất động sản được phát triển nhằm hình thành nguồn vốn dài hạn. Cơ chế khuyến khích sự tham gia của các quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và các định chế tài chính dài hạn được hoàn thiện để mở rộng cơ sở nhà đầu tư.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, các giải pháp được triển khai nhằm đơn giản hóa thủ tục, hoàn thiện cơ chế giao dịch và nâng cao khả năng tiếp cận thông tin. Hạ tầng công nghệ thị trường, bao gồm hệ thống giao dịch, lưu ký và bù trừ thanh toán, tiếp tục được hiện đại hóa để tạo điều kiện thuận lợi cho sự tham gia của nhà đầu tư quốc tế.

Theo ông Thomas, Giám đốc thị trường toàn cầu và nước ngoài của SSI, các tổ chức tài chính quốc tế đang gia tăng sự quan tâm tới thị trường Việt Nam và đánh giá cao cải thiện về khung pháp lý, hạ tầng công nghệ và khả năng tiếp cận thị trường. Việc triển khai hệ thống giao dịch mới và cơ chế vận hành hiện đại được xem là nền tảng để thị trường đáp ứng yêu cầu của dòng vốn quốc tế. Phát triển cầu đầu tư theo hướng đa dạng và bền vững là điều kiện để thị trường duy trì thanh khoản và hấp thụ vốn một cách hiệu quả.

Chất lượng thị trường và hiệu quả phân bổ vốn

Tuy quy mô và nguồn cung là yếu tố then chốt, chất lượng thị trường được xem là yếu tố quyết định hiệu quả phân bổ vốn và tính bền vững. Từ góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Việt Anh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty cổ phần Vận tải Dầu khí, nhấn mạnh việc nâng cao chuẩn mực quản trị công ty theo thông lệ quốc tế là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp cần đảm bảo tính minh bạch, công bằng và trách nhiệm giải trình, đồng thời hoàn thiện báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế để đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư.

Theo thực tiễn doanh nghiệp, ông Ngọ Trường Nam, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả, cho biết nhu cầu vốn cho hạ tầng trong thời gian tới rất lớn, trong khi nguồn vốn từ ngân sách và tín dụng ngân hàng còn hạn chế. Việc huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán được xem là giải pháp quan trọng để triển khai các dự án quy mô lớn.

Trong lĩnh vực quản lý quỹ, bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ Vietcombank, cho rằng nâng cao năng lực quản lý quỹ, chuẩn hóa quy trình đầu tư và minh bạch thông tin là cần thiết để hình thành nguồn vốn dài hạn ổn định. Các ý kiến đều cho rằng nâng cao chất lượng thị trường gắn trực tiếp với niềm tin của nhà đầu tư và khả năng phân bổ hiệu quả nguồn vốn.

Khung pháp lý, hạ tầng và vai trò quốc tế

Bộ Tài chính cho biết trong thời gian tới sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng khuôn khổ pháp lý theo hướng minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế; đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết, phát triển nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư dài hạn. Đồng thời hiện đại hóa hạ tầng thị trường và tăng cường giám sát nhằm đảm bảo thị trường vận hành an toàn, hiệu quả.

Những ý kiến từ các thành viên thị trường cho thấy sự đồng thuận về việc nâng cao chất lượng thị trường gắn với sự tin cậy của nhà đầu tư và khả năng hấp thụ vốn. Các hệ thống công nghệ thị trường và cơ chế vận hành hiện đại được xem là nền tảng để thu hút vốn từ trong và ngoài nước, phù hợp với mục tiêu phát triển dài hạn của nền kinh tế.

Những nhận định này đặt nền tảng cho một thị trường có quy mô và chất lượng ngày càng được cải thiện, đồng thời tăng cường vai trò của chứng khoán trong quá trình phân bổ vốn và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam.