Ngành điện bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, cổ phiếu phân hóa theo từng mắt xích

Động lực tăng trưởng ngành điện

Ngành điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển tiếp quan trọng khi nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng, trong khi cơ cấu nguồn điện và cơ chế thị trường có nhiều thay đổi. Theo báo cáo của Chứng khoán Kỹ thương (TCBS), tổng doanh thu 12 doanh nghiệp điện trong phạm vi phân tích dự kiến đạt 126.155 tỷ đồng trong năm 2026, tăng 34,3% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ dự kiến đạt 12.856 tỷ đồng, tăng 69,2%.

Nhu cầu điện và chu kỳ đầu tư mới

Sản lượng điện toàn hệ thống trong 9 tháng năm 2026 đạt 266,2 tỷ kWh, tăng 9,5% so với cùng kỳ, cho thấy áp lực bảo đảm nguồn cung vẫn hiện hữu. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu nâng công suất nguồn điện lên khoảng 183.000–236.000 MW vào năm 2030, tùy theo kịch bản.

Chu kỳ đầu tư mới được kỳ vọng tạo dư địa tăng trưởng cho cả nhóm phát điện lẫn nhóm xây lắp, thiết bị điện. Nhu cầu đầu tư lưới điện trở thành động lực đáng chú ý khi hệ thống phải đáp ứng đồng thời việc bổ sung nguồn cung và truyền tải điện từ các khu vực tiềm năng đến trung tâm phụ tải.

Thời tiết và giá nhiên liệu tạo sự phân hóa

TCBS nhận định El Niño có khả năng quay trở lại trong giai đoạn cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, có thể gây bất lợi cho thủy điện do lượng mưa và lưu lượng nước về hồ suy giảm. Khi thủy điện gặp khó, nhiệt điện có thể được huy động nhiều hơn, nhưng hiệu quả kinh doanh vẫn phụ thuộc vào giá than, khí và khả năng chuyển chi phí vào giá bán điện.

• Thủy điện: chịu ảnh hưởng trực tiếp từ El Niño, lượng nước về hồ và giá bán điện.
• Nhiệt điện than, khí: phụ thuộc giá nhiên liệu và khả năng huy động.
• Điện tái tạo: gắn với cơ chế giá, tiến độ hạ tầng truyền tải.
• Xây lắp, thiết bị điện: hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư nguồn và lưới điện.

Với điện gió và điện mặt trời, triển vọng tăng trưởng công suất vẫn đáng chú ý nhưng lợi nhuận phụ thuộc vào cơ chế giá, tiến độ hạ tầng truyền tải và mức độ huy động thực tế. Tình trạng nghẽn lưới hoặc chậm thanh toán có thể khiến doanh nghiệp không khai thác hết công suất thiết kế.

Chiến lược lựa chọn cổ phiếu

Theo TCBS, nhà đầu tư cần phân biệt tăng trưởng của toàn ngành với khả năng chuyển hóa thành lợi nhuận của từng doanh nghiệp. Các đơn vị có hợp đồng đầu ra ổn định, chi phí nhiên liệu cạnh tranh và bảng cân đối tài chính lành mạnh sẽ duy trì hiệu quả tốt hơn.

Lợi nhuận tăng đột biến trong một năm có thể đến từ điều kiện thời tiết thuận lợi hoặc giá thị trường điện cao, không phản ánh năng lực tạo lợi nhuận bền vững. Do đó, cần xem xét dòng tiền kinh doanh, khả năng trả cổ tức và định giá P/E, P/B trong tương quan với chu kỳ lợi nhuận của từng nhóm cổ phiếu điện.