Bài 2: Thị trường chứng khoán vào vai "người tiếp sức" cho doanh nghiệp

Thị trường chứng khoán đóng vai trò “người tiếp sức” cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số, thị trường chứng khoán được xem là công cụ huy động vốn trung và dài hạn thiết yếu cho doanh nghiệp. Nhu cầu này nhằm mở rộng đầu tư, đa dạng hóa nguồn vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trước áp lực tăng trưởng.

Phát hành chứng khoán đang chuyển từ hoạt động huy động vốn đơn thuần sang một sứ mệnh vừa cấp vốn cho tăng trưởng, vừa hỗ trợ tái cấu trúc vốn của nền kinh tế theo hướng bền vững. Theo Bộ Tài chính với Báo cáo số 325/BC-BTC ngày 4/5/2026, quy mô thị trường chứng khoán bình quân đạt khoảng 70,7% GDP, trong khi dư nợ thị trường trái phiếu bình quân đạt 21,6% GDP.

Đây là bối cảnh cho thấy thị trường vốn đã được nâng cấp từ một kênh riêng lẻ thành hệ sinh thái đóng vai trò thiết yếu cho tăng trưởng kinh tế. Theo UBCKNN (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước), quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đến tháng 6/2026 đạt mức đáng chú ý so với mục tiêu trước đó, dù vẫn còn dư địa để mở rộng quy mô và chất lượng hàng hóa. Tới nửa đầu năm 2026, giá trị phát hành cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ cho thấy nhu cầu huy động vốn đang được cải thiện

Trong khuôn khổ đó, Nghị định 245/2025/NĐ-CP khuyến khích IPO gắn với niêm yết và đăng ký giao dịch trên sàn chứng khoán, giúp mở rộng quy mô thị trường và nguồn vốn chất lượng. Nghị định 200/2026/NĐ-CP tiếp tục tháo gỡ vướng mắc phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, đồng thời tăng yêu cầu minh bạch và giám sát nhà đầu tư.

Con số đầu ra cho thấy định hướng của cơ quan quản lý không chỉ khơi thông một kênh huy động vốn riêng lẻ mà đang hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh. Theo Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương, các chỉ tiêu mở rộng vốn đầu tư phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào triển vọng thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng được củng cố.

Tại buổi làm việc với UBCKNN hồi tháng 5/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh mục tiêu huy động vốn cho khu vực doanh nghiệp và một phần lớn trái phiếu Chính phủ. Theo ông, mục tiêu là huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng cho doanh nghiệp và 3,6-4,6 triệu tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, cao hơn giai đoạn trước gần đôi so với mức hiện tại.

Ở góc độ chuyên gia, nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam đang đứng trước yêu cầu tái cân bằng cấu trúc tài chính, giảm dần phụ thuộc tín dụng ngân hàng. TS. Cấn Văn Lực cho rằng nền kinh tế cần thị trường vốn phát triển cân bằng hơn với thị trường tiền tệ để dẫn vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi số. TS. Võ Trí Thành cho rằng một nền kinh tế tăng trưởng nhanh và bền vững không thể dựa vào một kênh cung ứng vốn duy nhất.

Với mục tiêu huy động vốn qua thị trường chứng khoán ở mức cao cho giai đoạn 2026-2030, cổ phiếu và trái phiếu được kỳ vọng bổ trợ cho nhau để đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp. Theo các số liệu từ UBCKNN, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đến tháng 6/2026 đạt khoảng 82,3% GDP, và giá trị phát hành cổ phiếu trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 114.000 tỉ đồng, tăng hơn 67% so với cùng kỳ năm trước. Giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt gần 149.000 tỉ đồng, tương đương cùng kỳ năm 2025, trong khi dự báo huy động thêm khoảng 420.400 tỉ đồng trong phần còn lại của năm 2026.

Những kết quả ban đầu cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đối với triển vọng phát triển thị trường chứng khoán đang được củng cố. Theo Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương, nhu cầu mở rộng đầu tư từ doanh nghiệp phản ánh động lực tăng trưởng, đồng thời cho thấy thị trường sẵn sàng hỗ trợ nền kinh tế tăng trưởng và chuyển đổi mạnh mẽ.

Trong khuôn khổ chính sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh đây là giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Theo định hướng của Chính phủ, thị trường chứng khoán sẽ huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng cho khu vực doanh nghiệp và 3,6-4,6 triệu tỷ đồng cho trái phiếu Chính phủ, cao gấp gần đôi so với giai đoạn trước. Các giải pháp sẽ được rà soát và hoàn thiện để đảm bảo vận hành an toàn, minh bạch và quản trị rủi ro phù hợp.