Thị trường chứng khoán đi tìm lời giải cho bài toán thanh khoản

Sau khi đánh mất mốc 1.900 điểm, thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục vận động giằng co và điều chỉnh quanh vùng đỉnh trong tuần qua. Áp lực bán tại nhóm cổ phiếu Vingroup không còn gia tăng mạnh như trước, trong khi lực cầu bắt đáy xuất hiện trở lại, góp phần nâng đỡ chỉ số.

Tuy nhiên, sự suy yếu lan sang các nhóm vốn hóa lớn như ngân hàng và chứng khoán khiến VN-Index chịu áp lực điều chỉnh, nhiều lần kiểm định vùng hỗ trợ 1.850 điểm. Kết tuần, chỉ số giảm 13,7 điểm (0,7%) xuống 1.863,49 điểm.

Thanh khoản tiếp tục suy giảm với giá trị giao dịch bình quân trên HOSE khoảng 16.500 tỉ đồng/phiên, thấp nhất trong nhiều tháng, phản ánh tâm lý thận trọng khi thị trường chưa có động lực mới.

Nếu nhìn vào chỉ số, VN-Index vẫn ở vùng điểm cao so với lịch sử. Kết thúc tháng 5.2026, VN-Index đạt 1.863,49 điểm, vốn hóa cổ phiếu trên HOSE đạt 8,782 triệu tỉ đồng. Giá trị giao dịch bình quân trên HOSE trong tháng 5 đạt hơn 24.300 tỉ đồng/ngày. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chất lượng và xu hướng của thanh khoản.

Sang đầu tháng 6, dòng tiền có dấu hiệu chững lại rõ rệt. Những phiên đầu tháng 6, giá trị giao dịch trên HOSE chỉ đạt hơn 15.000 tỉ đồng, thấp nhất trong nhiều tháng. Điểm đáng chú ý hơn là thanh khoản đang phân hóa: dòng tiền không rút khỏi thị trường hoàn toàn, nhưng tập trung vào một số cổ phiếu có câu chuyện riêng hoặc nhóm vốn hóa vừa và nhỏ, hoặc một số nhóm được hưởng lợi từ chính sách và kết quả kinh doanh.

Trong khi đó, nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn vẫn có vai trò kéo chỉ số nhưng chưa tạo được sự đồng thuận đủ rộng để thị trường bước vào một xu hướng tăng bền vững. Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là trạng thái “thanh khoản mỏng về niềm tin”. Không phải nhà đầu tư thiếu tiền, mà là chưa sẵn sàng trả giá cao hơn cho rủi ro. Khi lãi suất tiền gửi hấp dẫn và margin toàn thị trường ở mức cao, dòng tiền trong nước sẽ ưu tiên phòng thủ thay vì mua đuổi.

Một con số đáng lưu ý là dư nợ margin toàn thị trường cuối quý I/2026 dự kiến khoảng 405.000 tỉ đồng, mức cao kỷ lục. Margin cao không hẳn tiêu cực nếu đi cùng xu hướng tăng mạnh và thanh khoản dồi dào. Tuy nhiên, khi thanh khoản suy yếu, margin cao có thể làm gia tăng biến động và dễ lan sang toàn thị trường khi có thông tin bất lợi.

Ở góc độ dòng ngoại, trong tháng 5 nhà đầu tư nước ngoài bán ròng gần 19.000 tỉ đồng trên HOSE. Dòng vốn này tác động đến cung-cầu và ảnh hưởng tới tâm lý định giá rủi ro của nhà đầu tư trong nước.

TS Nguyễn Duy Phương, Giám đốc khối đầu tư DG Capital, cho rằng để tháo gỡ nút thắt thanh khoản, thị trường cần sự kết hợp của nhiều yếu tố. Trong đó, lãi suất đóng vai trò quan trọng nhất. Nếu Ngân hàng Nhà nước duy trì thanh khoản hệ thống ổn định, tỷ giá không tạo áp lực lớn và lãi suất cho vay có thể giảm thực chất, kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp sẽ cải thiện. Khi đó, dòng tiền mới có lý do để quay lại các nhóm cổ phiếu cơ bản thay vì chỉ xoay vòng ngắn hạn.

Về dòng vốn ngoại, nâng hạng thị trường được xem là chất xúc tác trung hạn đáng chú ý nhưng không phải điều kiện đủ. Chất lượng hàng hóa, minh bạch thông tin, khả năng hấp thụ vốn và niềm tin rằng lợi nhuận doanh nghiệp sẽ đi cùng tăng trưởng kinh tế mới là yếu tố then chốt để thị trường có thể bước sang giai đoạn tích cực hơn.

Những yếu tố tác động và hướng tới tháo gỡ thanh khoản

– DG Capital nhấn mạnh việc duy trì chính sách tiền tệ có thể giúp cải thiện tâm lý và thu hút dòng tiền quay lại các cổ phiếu cơ bản.

– Hệ thống tài chính và lãi suất ở mức ổn định sẽ làm giảm rủi ro và cải thiện biên lợi nhuận cho doanh nghiệp, từ đó kích thích dòng tiền nội địa đổ vào cổ phiếu có chất lượng và triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế.

• Thanh khoản nội có thể được kích hoạt khi kỳ vọng FTSE Russell được nâng hạng và tỷ giá ổn định.
• Thanh khoản ngoại sẽ đóng vai trò động lực nếu dòng vốn nước ngoài quay trở lại và đa dạng hóa danh mục.
• Chất lượng thông tin, quản trị và công bố lợi nhuận sẽ là nền tảng để nhà đầu tư tin tưởng và duy trì vị thế cổ phiếu.

Trong ngắn hạn, thị trường đang chờ đợi một tín hiệu rõ ràng về thanh khoản và định giá, thay vì chỉ sự hồi phục dựa trên một vài cổ phiếu dẫn dắt. Sự kết hợp của lãi suất hợp lý, tỷ giá ổn định và cơ hội nâng hạng sẽ là động lực chính để dòng tiền nội và ngoại quay trở lại các cổ phiếu cơ bản, tạo nền tảng cho một nhịp tăng bền vững hơn trong trung hạn.