Phát triển bền vững thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Việc hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đang được xem là động lực quan trọng để khơi thông kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh dư địa tín dụng ngân hàng ngày càng thu hẹp. Theo các chuyên gia, Nghị định 200/2026/NĐ-CP của Chính phủ về chào bán TPDN riêng lẻ được đánh giá là bước hoàn thiện then chốt, góp phần nâng cao chất lượng trái phiếu phát hành, quản lý dòng tiền đúng mục đích và bảo vệ tốt hơn quyền lợi nhà đầu tư.

Thống kê từ Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) cho thấy hoạt động phát hành TPDN đang khởi sắc trở lại. Tính đến ngày 17/7/2026, tổng giá trị phát hành đạt 272 nghìn tỷ đồng, phản ánh tín hiệu tích cực của thị trường sau thời gian dài trầm lắng kể từ năm 2022.

Tăng cường niềm tin nhà đầu tư thông qua pháp lý chặt chẽ

Ông Phạm Phú Khôi, Tổng thư ký VBMA, nhấn mạnh việc phát triển kênh huy động vốn qua TPDN là yêu cầu cần thiết khi dư địa tín dụng ngân hàng không còn nhiều. Tuy nhiên, sự phát triển này phải gắn liền với hành lang pháp lý hoàn thiện. Nghị định 200 đưa ra nhiều quy định chặt chẽ về mục đích phát hành, quản lý sử dụng vốn trái phiếu, tăng cường nghĩa vụ công bố thông tin cũng như phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý, giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc khối Ngân hàng đầu tư, thành viên Ban điều hành Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS), cho rằng thị trường TPDN về nguyên tắc là kênh đầu tư an toàn hơn thị trường cổ phiếu, nhưng sau năm 2022 đã đi ngược lại khiến thanh khoản sụt giảm mạnh. Các cơ chế bảo vệ nhà đầu tư cá nhân do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước triển khai được đánh giá là động thái tích cực nhằm củng cố niềm tin, từ đó tăng cầu và thanh khoản cho thị trường. Ông Minh nhìn nhận việc siết chặt quy định có thể khiến doanh nghiệp khó khăn hơn trong huy động vốn trước mắt, nhưng đây là giải pháp cần thiết để nâng cao kỷ luật thị trường và trả lại đúng vai trò của kênh dẫn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế.

Vai trò then chốt của xếp hạng tín nhiệm

Theo ông Phạm Phú Khôi, chất lượng trái phiếu phát hành phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành. Thay vì chỉ nhìn vào tài sản bảo đảm như trước đây, nhà đầu tư theo chuẩn mực quốc tế sẽ đánh giá dòng tiền và khả năng tạo dòng tiền ổn định của doanh nghiệp trong thời gian dài. Vì vậy, vai trò của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm trở nên đặc biệt quan trọng. Khi doanh nghiệp được xếp hạng tín nhiệm minh bạch, nhà đầu tư có cơ sở đánh giá khả năng thanh toán gốc và lãi, đồng thời định giá mức lãi suất phù hợp cho từng khoản trái phiếu.

Ông Đoàn Duy Tú, Trưởng phòng Tư vấn đầu tư Công ty Chứng khoán VPBank, bổ sung rằng các lô trái phiếu được đánh giá tín nhiệm tốt sẽ ổn định hơn trên thị trường, giúp doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn tín dụng xanh với chi phí lãi suất hợp lý. Điều này không chỉ củng cố uy tín doanh nghiệp mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nguồn lực đầu tư mới, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Hướng tới đa dạng hóa nguồn cung và nguồn cầu

Bà Nguyễn Thị Triều, Tổng Giám đốc Blue Bridge Investment Partners, chỉ ra thực trạng thị trường TPDN vẫn phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng - khoảng 80% lượng trái phiếu phát hành đến từ ngân hàng và doanh nghiệp bất động sản, trong khi 60-70% người mua cũng là ngân hàng. Điều này cho thấy thị trường chưa thực sự đa dạng hóa cả về nguồn cung lẫn nguồn cầu, chưa đạt mục tiêu giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Bà Triều nhấn mạnh cần định hướng dòng vốn trái phiếu vào các lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng dài hạn cho nền kinh tế, tương tự định hướng tín dụng đối với ngành ưu tiên. Trong trung và dài hạn, việc phát triển nhóm nhà đầu tư tổ chức có năng lực thẩm định rủi ro chuyên nghiệp được xem là giải pháp quan trọng giúp thị trường vận hành bền vững hơn.

Chia sẻ từ góc độ nhà đầu tư tổ chức, bà Trịnh Quỳnh Giao, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý quỹ PVI (PVI AM), cho biết đơn vị đang quản lý nguồn vốn của doanh nghiệp bảo hiểm, chủ yếu tập trung vào trái phiếu. Bà nhấn mạnh nhà đầu tư tổ chức không chỉ tìm kiếm lợi nhuận mà còn đóng vai trò thiết lập kỷ luật thị trường. Những yêu cầu chặt chẽ về quản trị, minh bạch và công bố thông tin từ phía nhà đầu tư tổ chức sẽ buộc doanh nghiệp phát hành nâng cao chất lượng quản trị, hướng tới chuẩn mực cao hơn cả quy định pháp luật hiện hành.