Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) vừa chính thức ban hành quy chế giám sát nhằm ngăn chặn các hành vi trục lợi và thao túng cổ phiếu, trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9 tới đây.
Điểm nổi bật của quy chế mới là việc giám sát không chỉ giới hạn trong ngày quỹ ETF thực hiện mua bán, mà được mở rộng thành 3 giai đoạn, bao phủ toàn bộ vòng đời của một kỳ tái cơ cấu danh mục. Giai đoạn 1 bắt đầu từ trước ngày FTSE Russell chốt dữ liệu, nhằm nhận diện sớm các cổ phiếu tiềm năng có khả năng được thêm hoặc loại khỏi rổ chỉ số. Giai đoạn 2 kéo dài từ ngày công bố thông tin đến trước ngày chỉ số có hiệu lực, tập trung theo dõi các mã đã được xác nhận. Giai đoạn 3 kiểm soát dư chấn sau ngày hiệu lực thêm 5 phiên giao dịch.
Đối tượng giám sát bao gồm cả cổ phiếu có khả năng lọt rổ lẫn cổ phiếu chính thức được FTSE công bố, đồng thời HOSE sẽ theo dõi cả tài khoản đơn lẻ và nhóm tài khoản có dấu hiệu bất thường. Ba nhóm hành vi rủi ro cao được “soi chiếu” gồm: dòng tiền chi phối làm sai lệch giá và thanh khoản; lệnh giao dịch cố tình tác động đến giá đóng cửa phiên ATC; và giao dịch “chạy trước” dựa trên thông tin nội bộ.
Khi phát hiện nghi vấn, HOSE có thể yêu cầu công ty chứng khoán cung cấp thông tin, tài liệu làm rõ và báo cáo lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cùng VNX. Theo đánh giá của Chứng khoán BSC, quy chế mới chuyển phương thức giám sát từ “bị động ứng phó” sang “chủ động phòng ngừa”, là bước chuẩn bị quan trọng cho dòng vốn ngoại sau nâng hạng.
Được biết, FTSE Russell đã xác nhận 27 cổ phiếu Việt Nam sẽ gia nhập các bộ chỉ số FTSE GEIS từ ngày 21/9, trong đó nhóm vốn hóa lớn có VCB, VIC, VHM; nhóm vốn hóa vừa có BID, HPG, VPB cùng 21 mã vốn hóa nhỏ khác. Dòng vốn ETF dự kiến sẽ chảy vào theo lộ trình 4 giai đoạn từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, giúp giảm áp lực thanh khoản đột ngột.