‘Việt Nam không thiếu vốn, mà thiếu dòng vốn cho chuyển đổi xanh’

Thu hút vốn cho chuyển đổi xanh tại Việt Nam

Trong khuôn khổ Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ 2026, Tiến sĩ Mirjam Staub-Bisang, Chủ tịch HĐQT Quỹ đầu tư Thụy Sĩ cho thị trường mới nổi và Chủ tịch BlackRock Thụy Sĩ, cho biết bà tới Việt Nam để nghiên cứu cách các nhà đầu tư toàn cầu suy nghĩ, đưa ra quyết định và dịch chuyển dòng vốn.

Theo bà, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở việc Việt Nam có thu hút được vốn hay không mà là làm thế nào để thu hút đúng loại vốn phục vụ cho quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Đánh giá tổng thể, Việt Nam được xem là một trong những câu chuyện thành công nổi bật của thế giới. Nền kinh tế ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 8% trong năm qua, FDI ở mức kỷ lục và dự kiến FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi trong thời gian tới. Đây được xem là nền tảng mở ra cơ hội đón dòng vốn đầu tư thụ động quy mô lớn từ các quỹ toàn cầu.

"Tóm lại, dòng vốn đang tìm đến Việt Nam với quy mô mà nhiều nền kinh tế khác mong muốn có được", bà nhận định.

Tuy nhiên, theo bà, nguồn vốn dành cho chuyển đổi xanh — bao gồm phát triển năng lượng sạch và hạ tầng xanh — vẫn chưa chảy vào Việt Nam với quy mô tương xứng.

Đó là nghịch lý: một quốc gia rất hấp dẫn với dòng vốn quốc tế nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc thu hút đúng loại vốn, vào đúng lĩnh vực và với quy mô cần thiết.

Để giải quyết bài toán này, theo bà, trước hết cần nhận thức rằng nhu cầu đầu tư cho chuyển đổi xanh lớn hơn nhiều khả năng đáp ứng của nguồn vốn công. Vì vậy, việc huy động vốn tư nhân thông qua các mô hình tài chính pha trộn (blended finance) sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Bên cạnh đó, cần thu hẹp khoảng cách về quy mô bởi các cơ chế hiện nay vẫn chưa đủ sức tạo ra dòng vốn lớn cho các dự án xanh.

Việt Nam cần củng cố thể chế và phát triển thị trường vốn

Theo bà, để trở thành điểm đến của dòng vốn tư nhân dài hạn, Việt Nam cần đáp ứng các nền tảng quan trọng: tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách, đặc biệt đối với khung pháp lý trong lĩnh vực năng lượng. Với các nhà đầu tư quốc tế, khả năng dự báo gần như là yếu tố quan trọng nhất khi đưa ra quyết định đầu tư.

Điều kiện thứ hai là phát triển khả năng huy động vốn bằng đồng nội tệ, nhất là đối với các dự án hạ tầng có thời gian hoàn vốn dài.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần tiếp tục phát triển thị trường vốn trong nước. Việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi sẽ là bước ngoặt quan trọng, nhưng điều này chưa đủ để thu hút dòng vốn dài hạn.

Cuối cùng là hoàn thiện hạ tầng thể chế, gồm các chuẩn mực công bố thông tin, cơ chế thực thi và giải quyết tranh chấp.

Theo bà, câu hỏi mà các nhà đầu tư luôn đặt ra là họ sẽ thoái vốn như thế nào khi kết thúc chu kỳ đầu tư.

Hiện nay, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chủ yếu được dẫn dắt bởi các nhà đầu tư cá nhân với tầm nhìn ngắn hạn. Đợt tăng trưởng gần đây cho thấy sự phụ thuộc vào dòng vốn này.

"Muốn thu hút nguồn vốn dài hạn, thị trường cần có chiều sâu hơn, nhiều nhà đầu tư tổ chức hơn và mức độ trưởng thành cao hơn. Điều này cũng đúng với mục tiêu xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam," bà nhấn mạnh.

Kết thúc bài phát biểu, bà Staub-Bisang nhấn mạnh nghịch lý: Việt Nam đã chứng minh sức hấp dẫn với dòng vốn quốc tế nhưng vẫn cần thu hút đúng loại vốn và đúng điều kiện để phục vụ chuyển đổi xanh.

Bà khuyến nghị các nhà hoạch định chính sách tiếp tục xây dựng danh mục dự án chất lượng, củng cố nền tảng thể chế và tạo môi trường đầu tư minh bạch và ổn định. Việt Nam hoàn toàn có năng lực để làm điều này.

Những nhận định này cho thấy tiềm năng của Việt Nam là rất lớn, nhưng cần các biện pháp cụ thể để tăng cường dòng vốn phục vụ chuyển đổi xanh.