Thị trường carbon - Kênh huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững
NeoAI tóm tắt
Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức vận hành, mở kênh giao dịch hạn ngạch và tín chỉ carbon thông qua HNX và VSDC, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giảm phát thải và tăng tính thanh khoản cho thị trường xanh.
Tổng quan về Sàn Giao dịch carbon trong nước
Để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo COP26, Việt Nam đã chỉ đạo triển khai Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon, đồng thời áp dụng Nghị định 29/2026/NĐ-CP về Sàn Giao dịch carbon trong nước. Trên cơ sở chuẩn bị đã hoàn tất, Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức đi vào vận hành. Việc đi vào hoạt động nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giảm phát thải và tối ưu chi phí thông qua giao dịch hạn ngạch và tín chỉ carbon, đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế bền vững.
Trong chương trình Talk show Phố Tài chính, ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) cho biết trong thời gian tới, HNX sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để nâng cao nhận thức cho cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư về thị trường carbon trong thời gian tới.
Và sau giai đoạn thử nghiệm 2026-2028, HNX sẽ đánh giá, nghiên cứu để báo cáo cấp có thẩm quyền đưa thêm các phương thức giao dịch mới phù hợp với điều kiện phát triển của thị trường, nhằm thị trường carbon ngày càng đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển bền vững của thị trường tài chính và nền kinh tế nói chung.
BTV Mùi Khánh Ly: Sau một thời gian chuẩn bị kỹ lưỡng, Sàn giao dịch carbon trong nước đã chính thức được khai trương. Ông có thể chia sẻ ngắn gọn về nguyên tắc hoạt động của Sàn carbon để công chúng hiểu rõ hơn?
Ông Nguyễn Tuấn Anh: Nguyên tắc hoạt động được quy định tại Điều 4, Điều 7 và Điều 14 - Nghị định 29/2026/NĐ-CP. Để công chúng dễ hình dung, các nguyên tắc cốt lõi được tóm tắt dưới đây:
- Thứ nhất: nguyên tắc công bằng, công khai, minh bạch và tự chịu trách nhiệm. Mọi hoạt động trên sàn phải tuân thủ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia. Người tham gia giao dịch có trách nhiệm tìm hiểu quy định pháp luật và thông tin hàng hóa để tự chịu trách nhiệm cho quyết định của mình.
- Thứ hai: nguyên tắc giao dịch tập trung qua phương thức thỏa thuận. Trao đổi hạn ngạch phát thải bắt buộc được thực hiện tập trung trên hệ thống giao dịch carbon của HNX, trừ một số trường hợp chuyển quyền sở hữu đặc thù do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định.
- Thứ ba: nguyên tắc quản lý tách bạch tài sản tuyệt đối. Mặc dù nhà đầu tư có thể sử dụng cùng một tài khoản chứng khoán, hệ thống yêu cầu tách biệt phần giao dịch carbon với các hoạt động khác và thực hiện qua thành viên giao dịch được chỉ định.
- Thứ tư: nguyên tắc an toàn thanh toán (ký quỹ 100% và thanh toán tức thời). Người tham gia phải có đủ tiền khi đặt lệnh mua và đủ hạn ngạch/tín chỉ khi bán. Thanh toán được thực hiện ngay trong ngày, không thông qua CCP; tiền và hạn ngạch/tín chỉ được chuyển giao đồng thời sau khi giao dịch được xác lập.
- Thứ năm: ngày giao dịch đầu/cuối của sản phẩm được xác nhận từ hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch và tín chỉ carbon, và chỉ các tài khoản được nhận từ VSDC mới được giao dịch cho ngày kế tiếp.
Đối với hạn ngạch, doanh nghiệp phát thải mới được giao dịch; đối với tín chỉ, nhà đầu tư tổ chức được tham gia giao dịch. Phương thức giao dịch là thỏa thuận, có hình thức báo cáo giao dịch và giao dịch điện tử toàn thị trường.
BTV Mùi Khánh Ly: Bước đầu Sàn giao dịch carbon trong nước đi vào hoạt động đã cho thấy những kết quả gì trong những phiên khai trương?
Ông Nguyễn Tuấn Anh: Trong những phiên đầu tiên, sàn đã vận hành an toàn và thông suốt giữa các bên. Hệ thống carbon được thiết kế đồng bộ dữ liệu với VSDC và Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cũng như Hệ thống đăng ký quốc gia.
Thứ hai, về khối lượng và giá trị giao dịch: trong phiên khai trương ngày 29/06/2026 đã có 1.210 hạn ngạch được giao dịch với giá trị hơn 161 triệu đồng.
BTV Mùi Khánh Ly: Kế hoạch phát triển thị trường carbon từ nay đến tương lai như thế nào?
Ông Nguyễn Tuấn Anh: Sắp tới, ngoài đảm bảo hệ thống vận hành an toàn, HNX sẽ nâng cấp để đưa thêm kênh giao dịch trực tuyến và cung cấp tiện ích cho khách hàng, đồng thời tiếp tục phối hợp với các cơ quan nhằm nâng cao nhận thức về thị trường carbon.
Sau giai đoạn thử nghiệm 2026-2028, HNX sẽ đánh giá và báo cáo cấp có thẩm quyền để cân nhắc thêm các phương thức giao dịch phù hợp với điều kiện phát triển, nhằm thị trường carbon ngày càng đóng góp mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của thị trường tài chính và nền kinh tế.