Sửa Luật Chứng khoán trong năm 2026, mạnh tay cắt giảm thủ tục để doanh nghiệp dễ huy động vốn

Thông tin cập nhật từ UBCKNN về sửa đổi Luật Chứng khoán 2026

Phó Chủ tịch UBCKNN Lê Thị Việt Nga cho biết cơ quan quản lý đang chuẩn bị sửa đổi Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn trong năm 2026, theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Mục tiêu là tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn trên thị trường chứng khoán. Đây được xem là một bước đi để hoàn thiện thể chế và đóng vai trò then chốt trong chiến lược tăng trưởng hai chữ số cho nền kinh tế Việt Nam đến năm 2030.

Trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng cả về quy mô lẫn chất lượng. Giá trị giao dịch bình quân trên thị trường cổ phiếu hiện đạt khoảng 32.737 tỷ đồng mỗi phiên, và tổng giá trị niêm yết/đăng ký giao dịch ước đạt khoảng 2,795 triệu tỷ đồng, tương đương 82% của GDP năm 2025. Số lượng tài khoản chứng khoán cuối quý I/2026 đạt khoảng 12,66 triệu tài khoản, tăng khoảng 6% so với cuối năm 2025.

Theo UBCKNN, khả năng huy động vốn qua thị trường chứng khoán đã tăng mạnh trong ba năm gần đây. Năm 2023, tổng giá trị huy động vốn đạt hơn 424 nghìn tỷ đồng; năm 2024 tăng lên > 521 nghìn tỷ đồng; và năm 2025 đạt khoảng 744 nghìn tỷ đồng, tăng tới 42%. Điều này cho thấy thị trường vốn đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, đồng thời làm giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Trong thời gian tới, UBCKNN sẽ tiếp tục rà soát và sửa đổi nhiều quy định nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” cho thị trường. Ngoài sửa Luật Chứng khoán, cơ quan này đang trình Chính phủ nhiều chính sách liên quan đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Các nội dung nghiên cứu gồm cơ chế phát hành và giao dịch trái phiếu riêng lẻ trong nước và quốc tế, cơ chế bảo lãnh thanh toán trái phiếu, và khung pháp lý cho trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững và phát hành tráiphiếu cho các dự án PPP.

UBCKNN cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy nâng hạng thị trường và mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời hoàn thiện cơ chế vận hành theo chuẩn quốc tế. Một định hướng lớn là nghiên cứu mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các ngành nghề không nhạy cảm và triển khai hệ thống thanh toán bù trừ theo mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) nhằm nâng cao an toàn hệ thống và đáp ứng tiêu chuẩn nâng hạng thị trường. Trước đó, FTSE Russell đã nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi từ tháng 10/2025, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế quy mô lớn.

Về phía doanh nghiệp, UBCKNN nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy tiếp cận vốn thụ động sang chủ động huy động vốn qua thị trường chứng khoán. Trong khuôn khổ này, doanh nghiệp cần tập trung chuẩn hóa quản trị theo chuẩn quốc tế, nâng cao minh bạch thông tin, xây dựng cấu trúc tài chính lành mạnh và chú trọng các tiêu chuẩn phát triển bền vững như ESG để tăng sức hút với nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Về lộ trình và giải pháp thực hiện, UBCKNN nhấn mạnh sẽ thúc đẩy IPO gắn với niêm yết và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục từ 90 ngày xuống 30 ngày để doanh nghiệp sớm tiếp cận thị trường vốn. Đồng thời, cơ quan này định hướng thu hút thêm doanh nghiệp FDI niêm yết và khuyến khích các doanh nghiệp lớn tham gia thị trường, đồng thời phát triển thêm các sản phẩm chứng khoán phái sinh và đa dạng hóa các công cụ đầu tư. Hệ thống công nghệ thông tin KRX vận hành từ tháng 5/2025 được xem là nền tảng để thị trường triển khai các cơ chế giao dịch hiện đại và nâng cao năng lực giám sát.

Theo nhận định của lãnh đạo UBCKNN, khu vực tư nhân nên chuyển từ tư duy thụ động sang chủ động huy động vốn qua thị trường chứng khoán bằng cách chuẩn hóa quản trị và minh bạch thông tin. Điều này được xem là bước đi quan trọng để thị trường vốn Việt Nam tăng trưởng bền vững và hấp dẫn hơn với các nhà đầu tư trong nước và quốc tế.

Các nội dung trọng yếu sẽ được sửa đổi và tác động tới thị trường

• Mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở các ngành nghề không nhạy cảm để thu hút dòng vốn nước ngoài.
• Hệ thống thanh toán bù trừ CCP nhằm nâng cao an toàn và hiệu quả vận hành thị trường.
• Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ IPO từ 90 ngày còn 30 ngày.
• Phát triển nguồn hàng chất lượng cao thông qua IPO gắn với niêm yết và rút ngắn quy trình tiếp cận vốn.
• Phát triển sản phẩm tài chính phái sinh và đa dạng hóa các công cụ đầu tư để tăng tính thanh khoản.