Ban hành cơ chế quản lý tài chính mới đối với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam

Nghị định 145/2026/NĐ-CP ban hành cơ chế quản lý tài chính cho VNX và VSDC

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 145/2026/NĐ-CP quy định một số nội dung về cơ chế quản lý tài chính, đánh giá và xếp loại doanh nghiệp đối với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Nghị định có hiệu lực từ ngày 22/6/2026 và áp dụng từ năm tài chính 2026.

Theo quy định mới, VNX và VSDC được yêu cầu thực hiện hoạt động đầu tư theo pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Hai đơn vị phải chủ động xác định và kiểm soát các xung đột lợi ích có thể phát sinh trong quá trình đầu tư và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trước khi triển khai.

VNX và VSDC có cơ chế quản lý doanh thu riêng biệt: VNX ghi nhận nguồn thu từ hoạt động nghiệp vụ như quản lý thành viên, tổ chức thị trường và cung cấp thông tin, hạ tầng công nghệ cho thị trường, cùng với doanh thu từ đầu tư vốn vào công ty con, hoạt động tài chính và các nguồn thu hợp pháp khác. VSDC có doanh thu từ đăng ký và lưu ký chứng khoán, chuyển quyền sở hữu, bù trừ và thanh toán giao dịch, quản lý tài sản ký quỹ, xử lý lỗi sau giao dịch và các dịch vụ liên quan đến thị trường carbon và hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

Đối với VSDC, doanh thu cũng được hạch toán từ các hoạt động như thanh toán cổ tức và các giao dịch liên quan đến chứng khoán, thể hiện cụ thể trong cơ chế kế toán của đơn vị này.

Về quản lý chi phí, VNX và VSDC thực hiện theo pháp luật về quản lý vốn nhà nước và các quy định thuế liên quan. Đối với VSDC, nghị định cho phép hạch toán vào chi phí hợp lệ một số khoản đặc thù như chi phí lập Quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ và chi phí chuyển công ty con đối với hoạt động chuyển quyền sở hữu chứng khoán ngoài hệ thống giao dịch.

Nghị định 145/2026/NĐ-CP đồng thời thay thế Nghị định 59/2021/NĐ-CP kể từ ngày có hiệu lực thi hành, nhằm tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý tài chính cho hai cơ quan trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Điểm nổi bật về đánh giá và xếp loại doanh nghiệp đối với VNX và VSDC sẽ được thực hiện theo quy định áp dụng cho doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Trong quá trình đánh giá, hai đơn vị được phép loại trừ tác động của một số yếu tố khách quan như thay đổi chính sách của Nhà nước hoặc biến động thị trường ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu hoạt động nghiệp vụ.

Đối với VNX, các yếu tố bị loại trừ gồm biến động về số lượng thành viên, số doanh nghiệp niêm yết, khối lượng và giá trị giao dịch chứng khoán, hoạt động đấu giá, phát hành trái phiếu hay giao dịch trên thị trường carbon. Trong khi đó, với VSDC, các yếu tố khách quan được tính đến gồm biến động khối lượng chứng ký, số lượng thành viên lưu ký và bù trừ, giá trị giao dịch chứng khoán phái sinh, tài sản ký quỹ và hoạt động liên quan đến tín chỉ carbon và hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

Và cuối cùng, nghị định nêu rõ cơ sở thay thế Nghị định 59/2021/NĐ-CP từ thời điểm hiệu lực, góp phần cải thiện khuôn khổ pháp lý và vận hành cho hai đơn vị trên thị trường chứng khoán Việt Nam.