Kể từ khi FTSE Russell công bố danh sách 27 cổ phiếu Việt Nam vào ngày 21/8, thị trường đã chứng kiến một sự phân hóa mạnh mẽ. Đến hết phiên 4/9, chỉ có 4 mã gồm VIC, SSB, VPB và VHM tăng giá vượt trội so với VN-Index, trong khi chỉ số chung tăng gần 4,8%.
Trong đó, VIC dẫn đầu với mức tăng gần 25%, tiếp theo là SSB tăng khoảng 14%, VPB hơn 8% và VHM nhỉnh hơn chỉ số với gần 5%. Ngược lại, hơn 80% danh sách FTSE không thể đánh bại thị trường, cho thấy câu chuyện nâng hạng không tạo ra lợi thế đồng đều cho tất cả các mã.
Diễn biến giá cho thấy phần lớn lợi nhuận từ câu chuyện FTSE đã được thị trường hấp thụ ngay trước thời điểm công bố danh sách. Trong phiên 21/8, gần như toàn bộ 27 cổ phiếu tăng giá, với SSI và VND tăng khoảng 7%, GEX gần 6,9% và VCI khoảng 6,8%.
Tuy nhiên, sau khi danh sách được xác nhận, hiệu ứng nhanh chóng suy giảm. Đến ngày 4/9, SSI chỉ còn tăng hơn 1%, VCI chưa tới 1%, trong khi GEX và VND đã giảm. Điều này cho thấy giá cổ phiếu quay trở lại chịu tác động của dòng tiền, định giá và câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp.
Khối ngoại cũng không cho thấy một quá trình gom hàng đồng loạt. Ngay trong phiên đầu tiên sau kỳ nghỉ, dòng vốn ngoại vẫn bán ròng mạnh trên thị trường, và nhiều cổ phiếu thuộc danh sách FTSE chịu áp lực bán. Đến ngày 4/9, khối ngoại mới quay lại mua ròng nhẹ.
Các ước tính trước đó cho thấy các ETF liên quan FTSE có thể phải mua hàng nghìn tỷ đồng cổ phiếu Việt Nam trong đợt cơ cấu tháng 9, với VIC được dự báo nhận lượng cầu lớn nhất. Tuy nhiên, diễn biến hai tuần qua cho thấy giá và dòng tiền thực tế chưa đi theo một trật tự đơn giản như bảng dự báo ETF.
Từ ngày 7/9, danh sách 27 mã bước vào trạng thái khóa trước khi Việt Nam chính thức được chuyển sang thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9. Mốc tiếp theo đáng chú ý là phiên 18/9, phiên giao dịch cuối cùng trước khi các thay đổi có hiệu lực, khi hoạt động tái cơ cấu của các quỹ theo dõi chỉ số có khả năng hiện rõ hơn.
Bài học rút ra từ hai tuần qua là việc được đưa vào FTSE không tự động đồng nghĩa với việc thắng thị trường. Nhà đầu tư cần thận trọng và đánh giá kỹ lưỡng các yếu tố cơ bản của từng doanh nghiệp thay vì chỉ dựa vào thông tin nâng hạng.