Lãi suất huy động và trái phiếu tăng: Cuộc đua tài chính

Cuộc đua lãi suất huy động và trái phiếu ngân hàng

Trong bối cảnh tốc độ huy động vốn từ dân cư không theo kịp đà tăng trưởng tín dụng, hệ thống ngân hàng đang đối mặt với áp lực thanh khoản và bước vào một cuộc đua lãi suất trái phiếu cùng lãi suất huy động. Nhiều ngân hàng đã đẩy lãi suất trái phiếu lên mức gần 10%/năm, mức cao nhất trong nhiều năm. Cùng lúc, các chương trình ưu đãi và thỏa thuận riêng được triển khai nhằm kích thích huy động tiền gửi toàn hệ thống. Cuộc đua này cho thấy sự chuyển biến vai trò dẫn dắt của thị trường trái phiếu ngân hàng, thay cho khu vực bất động sản trước đây.

Theo báo cáo từ MBS, vào tháng 5 nhóm ngân hàng đã vượt qua bất động sản để dẫn dắt thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Số liệu từ VnBusiness cho thấy, 18 lô trái phiếu ngân hàng được chào bán thành công trong nửa cuối tháng 6, với tổng giá trị hơn 19.400 tỷ đồng. Lãi suất bình quân cho kỳ tính lãi đầu tiên (12 tháng) đạt 8,7%/năm, cao hơn khoảng 3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Tính đến thời điểm này, không còn ngân hàng nào – kể cả khu vực quốc doanh hay tư nhân – niêm yết lãi suất trái phiếu dưới 8%.

Thị trường đang chứng kiến làn sóng tăng lãi suất huy động thông qua các chương trình ưu đãi, thỏa thuận riêng và phát hành trái phiếu với mức lên tới 9-9,7%/năm. Dẫn đầu cuộc đua là các ngân hàng có quy mô vốn thuộc nhóm trung bình và nhỏ, ví dụ Vietbank công bố lãi suất lên tới 9,7%/năm cho hai lô trái phiếu trị giá 1.500 tỷ đồng, với cơ chế lãi thả nổi tham chiếu bình quân 5,9% cộng biên độ 3,8%. Ở nhóm ngân hàng lớn hơn, MB, VPBank, LPBank và HDBank duy trì mức từ 8,6-8,7%/năm, thường là cố định để đảm bảo nguồn vốn trung dài hạn.

Không chỉ trái phiếu, thị trường tiền gửi dân cư cũng đang nóng lên nhờ các chương trình khuyến mãi và thỏa thuận riêng, khiến lãi suất thực tế cao hơn so với biểu niêm yết. Ví dụ tại PVcomBank, kỳ hạn 6 tháng đạt 9%/năm, kỳ hạn 12-15 tháng khoảng 9,2%/năm; Sacombank mời mức 9%/năm cho 6 tháng với khoản gửi trên 1 tỷ đồng, kèm quà tặng. Nhóm ngân hàng quốc doanh (Big4) cũng nâng lãi suất huy động lên quanh 8%/năm cho kỳ hạn 6 tháng với 1 tỷ đồng trở lên.

Ngành ngân hàng giải thích rằng nguyên nhân căn bản là sự chênh lệch ngày càng lớn giữa tốc độ huy động và tăng trưởng tín dụng. Theo NHNN, đến ngày 15/6 tăng trưởng tín dụng đạt 6,38%, trong khi huy động chỉ khoảng 4,3%, đẩy hệ số dư nợ cho vay trên tiền gửi lên khoảng 112-117%. Các chuyên gia như Yuanta Việt Nam cho rằng áp lực chi phí vốn vẫn ở mức cao do NHNN còn ít dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ. Theo các phân tích, trái phiếu dài hạn được xem như phần vốn cấp 2 giúp tăng cường an toàn vốn và mở rộng kinh doanh trong bối cảnh huy động gặp khó khăn.

Trong bối cảnh này, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã công bố các biện pháp nhằm hỗ trợ thanh khoản và ổn định hệ thống. Nghị quyết 168 của Chính phủ và Thông tư 25/2026 của NHNN cho phép các ngân hàng thương mại tính một phần dư tiền gửi từ vào hệ số LDR, cụ thể bổ sung 20% dư tiền gửi có kỳ hạn vào cơ cấu tính toán. Tại cuộc họp báo ngày 2/7, ông Phạm Chí Quang cho biết lãi suất huy động đã có dấu hiệu ổn định trở lại sau một loạt chỉ đạo chấn chỉnh. Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà khẳng định NHNN sẽ tiếp tục duy trì các mức lãi suất điều hành và sử dụng công cụ như OMO và swap ngoại tệ để bơm thanh khoản ngắn hạn, nhằm đảm bảo an toàn hệ thống khi tín dụng dự báo tăng tốc vào cuối năm.

Nhìn về thời gian tới, mục tiêu chung là duy trì mức lãi suất huy động ở mức hợp lý để hỗ trợ nền kinh tế, trong khi các bài toán về chi phí vốn và thanh khoản vẫn còn phức tạp đối với ngành ngân hàng. Các chuyên gia nhấn mạnh cần tiếp tục giám sát chặt chẽ các thỏa thuận ngoài biểu niêm yết và các yếu tố thanh khoản để đánh giá đúng mặt bằng thị trường và rủi ro liên quan.

• 8,7%/năm là lãi suất bình quân kỳ 12 tháng của trái phiếu ngân hàng.
• 19.400 tỷ đồng là tổng giá trị 18 lô trái phiếu ngân hàng được chào bán thành công trong nửa cuối tháng 6.
• 4,3% là tăng trưởng huy động so với 6,38% tăng trưởng tín dụng tính đến 15/6.
• 20% dư tiền gửi Kho bạc Nhà nước được bổ sung vào hệ số LDR theo Thông tư 25/2026.