Áp lực thanh khoản và biến động lãi suất giữa bối cảnh tín dụng tăng mạnh

Trong quý II/2026, nền kinh tế Việt Nam đối mặt với nhu cầu vốn tăng cao, khiến tín dụng ngân hàng tăng nhanh và đẩy lãi suất huy động lẫn cho vay lên mức cao hơn trước đó. Dữ liệu về quý 1 cho thấy dòng vốn tín dụng được bơm vào nền kinh tế lên gần 399.000 tỷ đồng, phản ánh nhu cầu vay vốn phục hồi và áp lực cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng.

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, đến cuối tháng 3/2026 tổng phương tiện thanh toán tăng 1,04% so với cuối năm 2025, trong khi huy động vốn của các tổ chức tín dụng chỉ tăng 0,44% và tín dụng toàn nền kinh tế tăng khoảng 2,15%. Với dư nợ tín dụng năm 2025 đạt khoảng 18,58 triệu tỷ đồng, lượng vốn mới bơm vào ba tháng đầu năm tương đương gần 399.000 tỷ đồng.

Áp lực thanh khoản đã buộc nhiều ngân hàng điều chỉnh lãi suất huy động tăng lên mạnh, với mức cao nhất tại PVCombank lên tới 10%/năm, VietinBank và Vietcombank quanh mức tăng; GPBank đạt ~9%/năm, và các ngân hàng tư nhân như NCB, VPBank, MSB đều đẩy lãi suất huy động về khoảng 8,9–8,95%/năm. Nhóm ngân hàng nhà nước như Vietcombank, VietinBank, BIDV cũng phải điều chỉnh để cạnh tranh huy động vốn.

Trước tình hình này, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành công văn yêu cầu các tổ chức tín dụng tập trung ổn định mặt bằng lãi suất và cân đối nguồn vốn một cách hợp lý. Các ngân hàng được khuyến nghị niêm yết lãi suất tiền gửi, kiểm soát nội bộ và xử lý nghiêm các vi phạm, đồng thời hướng tín dụng tới sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế.

Lãi suất cho vay cũng tăng nhanh không kém. Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị của Toàn Cầu Land, các doanh nghiệp từng vay với lãi suất khoảng 7–7,5%/năm nhưng từ đầu quý 2/2026 đã được đẩy lên mức 11–12%/năm, trong khi lãi suất cho vay cá nhân mua nhà có thể lên tới 14–15%/năm. Việc tăng trưởng lãi suất và thắt chặt dòng tiền có thể làm tăng rủi ro nợ xấu nếu nguồn tiền không được khơi thông kịp thời.

Giải pháp dài hạn được các chuyên gia đề xuất tập trung vào đa dạng hóa kênh dẫn vốn và giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Theo các nhận định, việc tăng trưởng CASA (tiền gửi không kỳ hạn) và huy động vốn gắn với các dự án xanh và bền vững có thể hạ chi phí vốn và giảm áp lực lãi suất. Đồng thời, đẩy mạnh huy động từ thị trường vốn như trái phiếu và cổ phiếu được cho là cần thiết để duy trì tăng trưởng kinh tế mà không phải dựa nhiều vào nguồn vốn vay ngân hàng.

PVCombank và các ngân hàng dẫn đầu về lãi suất huy động hiện đang chứng kiến sự biến động mạnh.
NHNN yêu cầu ngân hàng ổn định mặt bằng lãi suất và tăng cường quản trị rủi ro.
Ở phía chi phí vay, lãi suất cho vay có xu hướng tăng, đặc biệt đối với người dân mua nhà và doanh nghiệp vay vốn ngắn hạn.
Giải pháp dài hạn tập trung vào đa dạng hóa nguồn vốn và phát triển thị trường vốn nội địa.

Những diễn biến này dự kiến sẽ tiếp tục tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất và chi phí vốn trong các quý tới, đồng thời ảnh hưởng đến chi phí vốn và hoạt động của các doanh nghiệp tại Việt Nam.