Đề xuất cơ chế “bơm” thêm ngân quỹ nhà nước nhàn rỗi hỗ trợ thanh khoản các ngân hàng

Khung tổng quan về đề xuất điều hành ngân quỹ nhà nước

Chính sách mới được Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) xem xét nhằm điều tiết tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại hệ thống ngân hàng thương mại để bảo đảm nhu cầu chi tiêu của ngân sách nhà nước và giảm chi phí vay. Đây là một biện pháp nhằm củng cố thanh khoản cho toàn hệ thống ngân hàng trong bối cảnh huy động vốn còn gặp khó khăn trên thị trường trái phiếu Chính phủ.

Từ đầu năm 2026 đến nay, ngân sách trung ương đã vay khoảng 262.000 tỷ đồng từ quỹ tiền gửi tạm thời nhàn rỗi. Dự kiến đến cuối năm, nhu cầu vay của ngân sách trung ương từ nguồn này sẽ tiếp tục ở mức 220.000 - 280.000 tỷ đồng. Dư nợ tiền gửi có kỳ hạn và mua bán lại trái phiếu Chính phủ hiện ở mức cao, lần lượt khoảng 740.000 tỷ đồng và 40.000 tỷ đồng, giúp tổng dư ngân quỹ đang được cung ra thị trường ở mức khoảng 780.000 tỷ đồng.

Điều chỉnh quy định và thời hạn thực thi

Bộ Tài chính đề xuất không quy định trước một hạn mức cố định tiền gửi có kỳ hạn tại nghị định, mà để cơ quan này tự điều hành trên cơ sở tình hình thực tế. Dự thảo này sẽ được trình Chính phủ ban hành nghị định mới có hiệu lực từ ngày 01/01/2027. Đồng thời, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với NHNN để nghiên cứu tăng tỉ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động của các ngân hàng nhằm bổ sung thanh khoản cho hệ thống.

NHNN được giao xem xét và có ý kiến bằng văn bản (trước ngày 15/8/2026 nếu cần) để tổng hợp trình Chính phủ xem xét ban hành nghị quyết điều chỉnh hạn mức gửi tiền. Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngành ngân hàng đối mặt với áp lực thanh khoản do chênh lệch tín dụng - huy động ở mức cao và trong lúc nền kinh tế cần được đẩy mạnh cấp vốn cho các dự án lớn.

Ngữ cảnh và tác động tới hệ thống ngân hàng

Ngày gần đây, NHNN đã ban hành Quyết định 1743/QĐ-NHNN nâng tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) đối với Kho bạc Nhà nước từ 20% lên 50%. Với quy định này, các ngân hàng thương mại, đặc biệt là bốn ngân hàng thương mại Nhà nước, sẽ có dư địa thêm khoảng gần 170.000 tỷ đồng để bơm ra nền kinh tế. Điều này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thanh khoản và tạo động lực cho tăng trưởng tín dụng, đặc biệt ở các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Chính sách này được xem là một công cụ để cân đối nguồn lực giữa ngân sách và hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo điều kiện cho ngân hàng đẩy mạnh cấp vốn cho các dự án hạ tầng và phát triển kinh tế vùng, địa phương. Tuy nhiên, tác động lên lãi suất, định giá tài sản và dòng tiền ngắn hạn sẽ phụ thuộc vào diễn biến tín dụng thực tế và sự cân bằng giữa huy động và cho vay của từng ngân hàng.

Những điểm và số liệu nổi bật

• 740.000 tỷ đồng dư nợ tiền gửi có kỳ hạn của ngân quỹ nhà nước tại các ngân hàng thương mại đang ở mức hiện tại.
• 40.000 tỷ đồng dư nợ mua bán lại trái phiếu Chính phủ đang được nắm giữ tạm thời.
• 780.000 tỷ đồng tổng dư ngân quỹ nhà nước hiện đang được KBNN cung ra thị trường.
• 50% hạn mức tiền gửi có kỳ hạn được cho phép theo nghị định 24/2016/NĐ-CP và các sửa đổi bởi NĐ 14/2025/NĐ-CP.
• 01/01/2027 dự kiến có hiệu lực của nghị định mới liên quan đến quản trị và điều hành ngân sách.
• 1743/QĐ-NHNN là quyết định nâng LDR, mở dư địa cho cho vay của các ngân hàng thương mại.
• 170.000 tỷ đồng gần đúng dư địa bổ sung thanh khoản cho nền kinh tế từ cơ chế mới.