Trong dự thảo mới, Bộ Tài chính lấy ý kiến sửa đổi Quyết định 37/2020/QĐ-TTg về thành lập, tổ chức và hoạt động của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX). Điểm trọng tâm tập trung vào quy định vốn điều lệ, cơ chế quản trị và phân cấp thẩm quyền nhằm phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành và yêu cầu phát triển của thị trường.
Theo Bộ Tài chính, sau hơn 5 năm triển khai, Quyết định 37 đã cung cấp nền tảng pháp lý cho việc tổ chức và vận hành VNX. Tuy nhiên, bối cảnh pháp lý và thực tiễn hoạt động đã có nhiều thay đổi, khiến một số quy định không còn phù hợp và cần rà soát để đảm bảo sự thống nhất và đồng bộ.
Một trong cơ sở của việc sửa đổi là hệ thống pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp được điều chỉnh theo hướng tăng cường phân cấp và làm rõ trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu. Nhiều quy định hiện hành được xây dựng trên nền tảng pháp lý cũ, do đó cần sửa đổi để thống nhất với quy định hiện hành.
Quá trình phát triển của thị trường chứng khoán đặt ra nhiều yêu cầu quản lý mới, như hình thành khu vực giao dịch chuyên biệt, phát triển thị trường tín chỉ carbon, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và đẩy mạnh chuyển đổi số. Khuôn khổ pháp lý cần linh hoạt hơn để đáp ứng các yêu cầu này.
Theo dự thảo, việc chuyên môn hóa các khu vực thị trường theo định hướng của cơ quan quản lý và lộ trình sắp xếp thị trường sẽ đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân bổ nhiệm vụ giữa VNX, HNX và HOSE, đồng thời xác định rõ thẩm quyền của các cơ quan trong tổ chức và vận hành thị trường.
Theo dự thảo, Điều 3 của Quyết định 37 sẽ sửa đổi quy định về vốn điều lệ của VNX theo Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành. Việc đầu tư vốn điều lệ của VNX vào HNX và HOSE cũng sẽ được thực hiện theo quy định của Luật này, nhằm bảo đảm sự đồng bộ trong cơ chế quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Ngoài ra, dự thảo Điều 6 liên quan đến cơ chế quản trị và phân cấp thẩm quyền được chỉnh lý. Theo đó, Bộ trưởng Tài chính phê chuẩn hoặc ban hành Điều lệ của VNX dựa trên đề nghị của Hội đồng thành viên và ý kiến của Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung thẩm quyền cho Bộ trưởng phê duyệt các văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ và vận hành thị trường chứng khoán cùng các sản phẩm khác của HOSE và HNX theo quy định pháp luật. Dự thảo cũng bãi bỏ một số khoản trong Điều 2 và Điều 6 nhằm bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.
Theo Bộ Tài chính, việc sửa đổi Quyết định 37 sẽ tạo cơ sở pháp lý đầy đủ và ổn định cho tổ chức, quản lý và vận hành các tổ chức hạ tầng thị trường chứng khoán theo hướng an toàn và hiệu quả. Đây được xem là nền tảng để đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường trong giai đoạn mới, khi quá trình hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh.
Theo Quyết định 37/2020/QĐ-TTg, VNX được thành lập theo mô hình công ty mẹ – công ty con, sắp xếp lại HNX và HOSE. Tổ chức vận hành dưới hình thức công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ, với vốn điều lệ ban đầu 3.000 tỷ đồng, có trụ sở tại Hà Nội và sở hữu toàn bộ vốn tại HNX và HOSE.
VNX có nhiệm vụ xây dựng và ban hành các quy chế về niêm yết, giao dịch, công bố thông tin và giám sát hoạt động của các thành viên thị trường, đồng thời hỗ trợ phát triển thị trường thông qua đào tạo, cung cấp thông tin, phát triển hạ tầng công nghệ và các dịch vụ liên quan.