Bộ Tài chính đề xuất mở rộng hình thức giao kết hợp đồng giữa công ty chứng khoán và nhà đầu tư, nhằm bỏ quy định bắt buộc ký hợp đồng bằng văn bản trong mọi giao dịch hiện nay. Theo dự thảo sửa đổi một số điều của Luật Chứng khoán đang lấy ý kiến, hợp đồng có thể ký bằng hình thức trực tuyến thay vì chỉ bằng văn bản. Mục tiêu của đề xuất là đồng bộ với Luật Giao dịch điện tử và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính.
Theo người soạn thảo, việc ký hợp đồng giấy kéo theo chi phí vận hành cao và thời gian xử lý lâu. Cơ quan soạn thảo so sánh với lĩnh vực ngân hàng, nơi khách hàng được xác thực trực tuyến bằng dữ liệu sinh trắc học và OTP, từ đó cho rằng hình thức ký kết điện tử là phù hợp hơn. Dự thảo cho rằng chỉ có ký kết trực tuyến sẽ mang lại sự thuận tiện cho khách hàng và thuận lợi cho việc cung cấp dịch vụ tài chính số hóa.
Trong thực tế, nhiều CTCK lớn đã áp dụng ký hợp đồng điện tử toàn trình cho các dịch vụ như mở tài khoản chứng khoán cơ sở, giao dịch ký quỹ và mua bán trái phiếu. Ví dụ, ACB hiện đang sử dụng dịch vụ chứng thư số của bên thứ ba để ký hợp đồng điện tử và gửi xác nhận qua email; tuy vậy, một số trường hợp vẫn có thể thực hiện ký hợp đồng bằng giấy tại chi nhánh khi người dùng có nhu cầu. Theo đại diện của CTCK ACB, hình thức ký kết điện tử hiện hữu chỉ áp dụng cho cá nhân trong nước; nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài vẫn có thể yêu cầu hồ sơ giấy.
Theo dữ liệu của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, đến hết tháng 5 có khoảng 13,1 triệu tài khoản giao dịch trên thị trường, trong đó phần lớn là nhà đầu tư cá nhân nội địa. Từ đầu năm đến nay, thị trường ghi nhận khoảng 1,3 triệu tài khoản mới. Những con số này cho thấy tiềm năng và nhu cầu chuyển đổi sang ký kết hợp đồng điện tử đang tăng lên cùng với quá trình số hóa thị trường. Dự thảo sẽ tiếp tục được lấy ý kiến và có thể thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành chứng khoán Việt Nam.
Phương Đông