Chuyển nhượng vốn không còn dễ né thuế

Ngữ cảnh và mục tiêu của dự thảo nghị định

Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 đề xuất bổ sung đối tượng chịu thuế đối với hoạt động chuyển nhượng cổ phần của công ty không phải là công ty đại chúng và chuyển nhượng cổ phần của tổ chức chưa niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo quy định của pháp luật chứng khoán. Mục tiêu được nêu rõ là khắc phục khoảng trống pháp lý và hạn chế thất thu thuế từ các giao dịch trên thị trường vốn phi niêm yết.

Nghị định mới nhấn mạnh việc xác định nghĩa vụ thuế cho các giao dịch thỏa thuận giữa các cá nhân tại các doanh nghiệp chưa niêm yết, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong khối tài sản cổ phần giữa các bên liên quan. Bộ Tài chính cho rằng các giao dịch này có bản chất tương tự các hoạt động chuyển nhượng vốn và cần áp dụng cơ chế thuế phù hợp.

Đối tượng và phương pháp tính thuế được đề xuất

Theo dự thảo, đối tượng điều chỉnh bổ sung là thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần của công ty không phải là công ty đại chúng, và cổ phần của tổ chức chưa niêm yết hay chưa đăng ký giao dịch. Thuế suất áp dụng được nêu rõ: nếu xác định được giá mua và chi phí liên quan, thu nhập từ chuyển nhượng vốn được tính và nộp theo mức 20% trên thu nhập chịu thuế; nếu không xác định được giá mua và chi phí, thuế sẽ được tính trên giá bán với mức 2%, áp dụng cho cả cá nhân cư trú và không cư trú.

Đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán nói chung, dự thảo vẫn duy trì nộp thuế ở mức 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần như quy định hiện hành. Các quy định cụ thể về các loại chứng khoán trong giao dịch chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch được làm rõ trong văn bản.

Quan điểm của chuyên gia và nhà pháp lý

Ông Nguyễn Thành Trung, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư KimGroup, cho rằng việc phân biệt cách tính thuế giữa giao dịch trên sàn và ngoài sàn là cần thiết để bảo đảm công bằng và phản ánh đúng bản chất của từng loại tài sản. Theo ông, dự thảo xây dựng một sân chơi bình đẳng: giao dịch minh bạch và được quản lý trên sàn sẽ hưởng mức thuế thấp hơn.

Luật sư Đặng Thành Chung, Giám đốc Công ty luật TNHH An Ninh, nhận định nội dung bổ sung đối tượng thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần tại các doanh nghiệp chưa niêm yết là một nội dung đáng chú ý. Theo ông, việc mở rộng phạm vi thuế cho các giao dịch ngoài sàn sẽ thúc đẩy tính minh bạch và sự giám sát từ cơ quan nhà nước, đồng thời giúp cân bằng giữa hai loại thị trường cổ phần.

Điểm nhấn và tác động đến thị trường

Việc quy định này được xem là một động lực quan trọng để khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện lộ trình niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên sàn chứng khoán, nhằm tăng độ minh bạch và tối ưu quyền lợi nhà đầu tư. Nhà đầu tư có thể tận dụng sự công khai và thanh khoản khi các doanh nghiệp tham gia thị trường vốn được giám sát tốt hơn. Theo các chuyên gia, sự thay đổi này có thể thúc đẩy dòng vốn chảy vào thị trường chứng khoán Việt Nam và cải thiện chất lượng chứng khoán đầu tư.

Ở phân tích rộng hơn, quy định nhằm đảm bảo công bằng giữa giao dịch trên sàn và ngoài sàn thể hiện sự phối hợp giữa quản lý thuế và quản trị doanh nghiệp, đồng thời góp phần nâng cao chuẩn mực thị trường cho doanh nghiệp niêm yết và phi niêm yết. Các ý kiến từ giới luật cũng cho thấy sự đồng thuận về tính tích cực của hướng đi này đối với minh bạch và hiệu quả đầu tư.

Điểm danh mục và phụ lục thực thi

• Đối tượng được mở rộng: chuyển nhượng cổ phần của công ty không phải là công ty đại chúng và cổ phần của tổ chức chưa niêm yết.
• Phương pháp tính thuế: 20% với giá mua và chi phí liên quan nếu xác định được; 2% trên giá bán nếu không xác định được giá mua và chi phí.
• Thuế cho giao dịch chứng khoán hiện hành: 0,1% trên giá chuyển nhượng.
• Mục tiêu cải thiện minh bạch và khuyến khích niêm yết, từ đó tăng thanh khoản và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.