Đẩy mạnh mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài và chuẩn bị nâng hạng thị trường

Hệ thống giao dịch hiện tại đang được chú trọng cải tiến nhằm đẩy Việt Nam tiến gần chuẩn quốc tế. Các biện pháp cải cách tập trung vào việc mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài và tăng tính minh bạch trong hoạt động của thị trường chứng khoán. Điều này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy quá trình nâng hạng và thu hút vốn nước ngoài.

Một trong những động lực chính là các cải cách kỹ thuật và pháp lý được triển khai nhằm loại bỏ rào cản tiếp cận. Ví dụ, Thông tư 68/2024/TT-BTC cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch mà không cần ký quỹ trước (non-prefunding), được xem là bước tiến quan trọng để tiệm cận các thông lệ quốc tế. Cùng với đó, Thông tư 03/2025/TT-NHNN đã bỏ yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự đối với hồ sơ mở tài khoản đầu tư gián tiếp, giúp rút ngắn thời gian gia nhập và giảm chi phí cho nhà đầu tư nước ngoài.

Trong phạm vi quản trị vốn và sở hữu nước ngoài, Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi quy định về room ngoại, đồng thời cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở một số ngành nhạy cảm như hàng không từ 34% lên 49%. Việc này đồng thời được các doanh nghiệp rà soát và điều chỉnh, như trường hợp của LPB. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL) hiệu quả trên HOSE đã cải thiện từ 41,71% lên 44,64% trong năm 2025 nhờ các đợt niêm yết của các cổ phiếu vốn hóa lớn có giới hạn nước ngoài tối đa 100%.

Những cải cách này nhằm giải quyết một trong những điểm nghẽn lâu nay và góp phần tăng khả năng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện cho dòng vốn nước ngoài tham gia mạnh mẽ hơn.

Nâng cấp hạ tầng và vận hành theo chuẩn quốc tế

song song với nỗ lực mở cửa, Việt Nam đang nâng cấp hạ tầng giao dịch và cơ chế vận hành để đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường mới nổi. Một trong những yếu tố then chốt là triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến vận hành trong giai đoạn 2026-2027. CCP được đánh giá là yếu tố an toàn hệ thống, giảm rủi ro thanh toán và tạo nền tảng cho các nghiệp vụ như bán khống và cho vay chứng khoán trong tương lai.

Việc rút ngắn thời gian từ IPO đến niêm yết từ 90 ngày xuống tối đa 30 ngày theo Nghị định 245/2025/NĐ-CP được kỳ vọng tăng cung hàng hóa và sức hút của thị trường sơ cấp. Thông tư 08/2026/TT-BTC ban hành ngày 03/02/2026 cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch thông qua các công ty chứng khoán quốc tế mà không cần mở tài khoản tại công ty chứng khoán trong nước. Cơ chế này giúp giảm đáng kể rào cản gia nhập cho dòng vốn lớn.

Hướng tới MSCI và luồng vốn ngoại

Nếu các chính sách được triển khai hiệu quả, Việt Nam có thể đáp ứng 17/18 tiêu chí MSCI. Theo nhận định của SSI Research, Việt Nam vẫn đang trên lộ trình được nâng hạng lên thị trường mới nổi FTSE Russell trong năm 2026, với ước tính dòng vốn thụ động khoảng 1,67 tỷ USD từ các quỹ ETF toàn cầu. Dòng vốn này được dự kiến phân bổ thành nhiều đợt theo từng quý, tạo động lực tích cực cho thị trường trong trung hạn.

Việc công bố minh bạch thông tin bằng tiếng Anh từ các doanh nghiệp niêm yết và tăng cường quản trị sẽ giúp đáp ứng các yêu cầu của MSCI liên quan đến minh bạch và cơ hội tiếp cận bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Tuy nhiên, FX liberalization vẫn là một rào cản lớn và cần thêm thời gian để đạt được mức độ linh hoạt hoàn toàn và các công cụ phòng ngừa rủi ro.

Xử lý vi phạm và giám sát thị trường

Điều chỉnh cơ chế thực thi đi kèm với tăng cường giám sát khi các vi phạm liên quan đến giao dịch Non-Prefunding được báo cáo và xử lý nghiêm túc. Vi phạm lần đầu có thể bị đình chỉ giao dịch trong 7 ngày, và lên tới 180 ngày nếu tái phạm trong thời gian ngắn. Hệ thống giao dịch mới (KRX) cũng được triển khai nhằm nâng cao năng lực xử lý và tính minh bạch, mở rộng các sản phẩm giao dịch tương lai.

Những động thái này được xem là nền tảng để Việt Nam tiến tới một bảng xếp hạng thị trường cao hơn và thu hút dòng vốn nước ngoài, đồng thời giúp thị trường phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả hơn trong dài hạn.