Tài sản mã hóa bước vào khuôn khổ mới: Minh bạch hơn để quản lý thị trường | Fili Longform

Thị trường tài sản mã hóa Việt Nam đang chuyển mình vào khuôn khổ pháp lý

Theo báo cáo đánh giá thực trạng liên quan đến dự thảo Thông tư, khoảng 9,2 triệu người Việt Nam (chiếm 18,5% người dùng Internet) ước tính đang sở hữu tài sản mã hóa, một số khảo sát độc lập còn đưa ra con số trên 20 triệu người. Chainalysis xếp Việt Nam đứng thứ 5 toàn cầu về mức độ chấp nhận tài sản mã hóa năm 2024.

Trong các giao dịch được thống kê, 51,1% thực hiện qua sàn tập trung, 25,8% qua sàn phi tập trung và 23,1% qua nền tảng khác. Nhà đầu tư Việt Nam ước tính thu lợi khoảng 1,18 tỷ USD từ tài sản mã hóa trong năm 2023. Tuy nhiên, thị trường vẫn tiềm ẩn rủi ro về rửa tiền, trốn thuế, lừa đảo do tính ẩn danh và thiếu minh bạch.

Mục tiêu của khung pháp lý mới

NCS.ThS. Nguyễn Thái Bình (giảng viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông) nhấn mạnh khung pháp lý không nhằm 'cho phép' hay 'cấm' mà đưa hoạt động này vào khuôn khổ có thể định danh chủ thể, công bố thông tin, giám sát giao dịch và xác định trách nhiệm pháp lý. Các quy định dự kiến yêu cầu tổ chức cung cấp dịch vụ phải công bố thông tin tài sản trước 7 ngày, báo cáo giá và khối lượng theo thời gian thực, cũng như thực hiện nghĩa vụ báo cáo bất thường trong 24 giờ.

Đối với tổ chức phát hành, bản cáo bạch phải được công bố tối thiểu 15 ngày trước khi chào bán; kết quả chào bán công bố trong 7 ngày; thay đổi điều kiện tài sản giải trình trong 24 giờ và định kỳ 6 tháng báo cáo việc thực hiện cam kết với nhà đầu tư. Chuyên gia cho rằng các mốc thời gian này hình thành cơ chế kỷ luật thông tin xuyên suốt vòng đời tài sản.

Bảo vệ nhà đầu tư và thách thức doanh nghiệp

Việc công bố dữ liệu giao dịch giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở đánh giá thanh khoản, độ sâu thị trường và biến động giá. Tuy nhiên, minh bạch không loại bỏ rủi ro vốn có của tài sản mã hóa. Theo ông Nguyễn Quang Huy (CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi), khuôn khổ thí điểm tối đa 5 tổ chức sẽ giúp tập trung nguồn lực giám sát, nhưng doanh nghiệp phải đầu tư lớn cho công nghệ, KYC/AML và an ninh mạng.

Các yêu cầu như tách biệt tài sản khách hàng, cổng báo cáo dùng chung, sandbox và hợp tác dữ liệu xuyên biên giới được kỳ vọng tăng cường khả năng truy vết dòng tiền, ngăn chặn gian lận. Chuyên gia khuyến nghị cân bằng giữa quản lý và phát triển, đánh giá định kỳ trên dữ liệu thực tiễn để củng cố niềm tin thị trường.

• Sàn tập trung: chiếm 51,1% giao dịch
• Sàn phi tập trung: chiếm 25,8%
• Nền tảng khác (P2P/OTC): chiếm 23,1%

Với lộ trình thận trọng, khung pháp lý mới hướng tới thị trường minh bạch, có kỷ luật hơn, đồng thời đặt ra bài toán chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây được xem là điều kiện cần để huy động vốn từ công chúng và thúc đẩy quản trị doanh nghiệp chuẩn hóa.