Đâu là "chìa khoá" để chứng khoán khẳng định vai trò vốn trung, dài hạn?

Thị trường chứng khoán Việt Nam: Bài toán chuyển hóa dòng tiền sau nâng hạng

Chín tháng đầu năm 2026 khép lại với bức tranh thị trường chứng khoán đầy thử thách. VN-Index gần như đi ngang khi chỉ giảm nhẹ dưới 1%, nhưng điểm sáng lớn nhất là việc FTSE Russell chính thức nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, công bố danh sách 27 cổ phiếu đủ điều kiện tham gia từ ngày 21/9.

Dưới bề mặt chỉ số tương đối ổn định là sự phân hóa sâu sắc. Thống kê cho thấy có tới 334 cổ phiếu trên ba sàn (hơn 21% tổng số mã) đang giao dịch thấp hơn mức đóng cửa ngày 31/3/2020 – thời điểm thị trường chạm đáy do COVID-19. Các mã như KOS, NVL, CII, TTF, HNG, HPX hay YEG phản ánh thực tế khắc nghiệt này.

Áp lực từ đòn bẩy và dòng tiền ngoại

Điển hình, cổ phiếu KOS giảm 15,5% so với đáy COVID-19 do áp lực giải chấp cục bộ, cho thấy rủi ro đòn bẩy khi thanh khoản yếu. Trong khi đó, NVL biến động mạnh trước thềm chào bán gần 800,7 triệu cổ phiếu.

Ông Võ Văn Huy, Giám đốc Khách hàng cao cấp Chứng khoán DNSE, chỉ ra nghịch lý: Dư nợ margin ở mức rất cao (khoảng 435.000 tỷ đồng) nhưng phần lớn đã dùng để hấp thụ lượng bán ròng từ khối ngoại, thay vì tạo sức mua tiềm năng. Dòng tiền cá nhân tăng tỷ trọng mua từ 24% lên 30% nhưng quá nhạy cảm với tâm lý; dòng tiền tổ chức nội giảm từ 34% xuống 31%.

Ông Huy nhấn mạnh, sức khỏe thực sự của VN-Index chỉ được khẳng định khi độ rộng thị trường cải thiện và thanh khoản HoSE duy trì ổn định ở mức 18.000 - 20.000 tỷ đồng mỗi phiên trong nhiều tuần.

Bốn nhóm giải pháp từ cơ quan quản lý

Để chuyển hóa mốc nâng hạng thành động lực thu hút vốn dài hạn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đã công bố 4 nhóm giải pháp chiến lược tại họp báo Chính phủ thường kỳ.

• Hoàn thiện thể chế: Trình Quốc hội Luật sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán trong kỳ họp tháng 10/2026, đưa quy định về AI, chuyển đổi số, cắt giảm thủ tục hành chính.
• Khơi thông nguồn cung: Gắn IPO với niêm yết, thúc đẩy doanh nghiệp lớn và FDI lên sàn, kiến nghị sửa Luật Đầu tư về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, ưu tiên trái phiếu xanh và chứng khoán phái sinh.
• Kích cầu đầu tư: Phối hợp với Ngân hàng Nhà nước dọn đường cho vốn ngoại, đào tạo nhà đầu tư cá nhân, tăng cơ cấu nhà đầu tư tổ chức.
• Hiện đại hóa quản lý, giám sát: Đảm bảo minh bạch, xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ nhà đầu tư.

Sự đồng bộ trong cải cách thể chế cùng sức mạnh nội tại của doanh nghiệp sẽ là chìa khóa giúp chứng khoán Việt Nam khẳng định vai trò kênh dẫn vốn trung và dài hạn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.