Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam: "Cú hích" đưa chứng khoán trở thành trụ cột huy động vốn

Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam và vai trò của TTCK trong huy động vốn

Ngày 27/07/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng ký Quyết định số 1413/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam nhằm mục tiêu tăng trưởng cao và liên tục đến năm 2045. Đề án mô tả thị trường tài chính phát triển đồng bộ, hiện đại và hội nhập, với TTCK giữ vai trò trọng yếu trong cung cấp vốn dài hạn cho nền kinh tế.

Trong Đề án, các điểm nổi bật liên quan trực tiếp đến TTCK có thể được tóm lược như sau. Trước hết, nâng hạng thị trường và áp dụng các cơ chế kỹ thuật theo chuẩn quốc tế nhằm hội nhập tài chính và triển khai Trung tâm tài chính quốc tế. Tiến trình nâng hạng bắt đầu được ghi nhận trước khi Đề án có hiệu lực: FTSE Russell công bố nâng hạng Việt Nam từ nhóm Frontier Market lên Secondary Emerging Market, có hiệu lực từ 21/09/2026 và được công bố vào 08/10/2025.

Đề án hướng tới mục tiêu dài hạn là đạt chuẩn nâng hạng của MSCI trước năm 2030, đồng thời triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trên thị trường chứng khoán cơ sở trong năm 2027, và thiết lập hạ tầng thanh toán hiện đại kết nối với hệ thống thanh toán quốc tế không muộn hơn năm 2028. Những bước này được xem là nền tảng kỹ thuật cho sự tương đồng với các thị trường mới nổi cao cấp.

• CCP trên thị trường chứng khoán cơ sở dự kiến được triển khai vào năm 2027.
• Thiết lập hạ tầng thanh toán hiện đại, kết nối với các hệ thống thanh toán quốc tế chậm nhất năm 2028.
• Đảm bảo sự đồng bộ về pháp lý và hạ tầng để hướng tới chuẩn mực quốc tế trong quản trị và kế toán.

Thứ hai, Đề án mở rộng khung pháp lý cho tài sản số và các mô hình tài chính mới. Thị trường tài sản mã hóa được xem như một thành phần ngang hàng với các thị trường truyền thống và được phân loại thành ba nhóm: tài sản mã hóa phục vụ thanh toán, mã thông báo tiện ích (utility tokens) và mã thông báo chứng khoán hoặc tài sản thực số hóa (security tokens/RWA). Đồng thời, cân nhắc ban hành Luật Tài sản số và các khuôn khổ cho tài sản mã hóa, nhằm tạo hành lang quản lý phù hợp với bản chất từng loại hình.

Đề án cũng đặt vấn đề nghiên cứu triển khai đồng tiền kỹ thuật số quốc gia (CBDC) và xác định lộ trình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán và Fintech, làm nền tảng cho việc mở rộng sang chứng khoán số hóa, token hóa tài sản thực, trái phiếu số hóa, quỹ đầu tư số hóa và dịch vụ lưu ký, thanh toán trên nền tảng sổ cái phân tán (DLT).

Thứ ba, ưu tiên phát triển hệ sinh thái đầu tư xanh và ESG. Đề án xác định lộ trình phát triển vốn xanh thông qua cổ phiếu xanh, trái phiếu xanh và các quỹ ESG, đồng thời nâng cấp Bộ chỉ số chứng khoán xanh và ESG để tiệm cận chuẩn quốc tế.

Đối với trái phiếu Chính phủ, đề án hướng đến đa dạng hóa sản phẩm theo xanh, bền vững, lãi suất thả nổi và trái phiếu gắn với chỉ số lạm phát nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của nhà đầu tư và nâng cao khả năng huy động vốn của Chính phủ.

• Phát triển cơ cấu nhà đầu tư theo hướng tổ chức hóa, nhắm tới các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm, nhằm tăng tính bền vững và hiệu quả phân bổ vốn.
• Đặt mục tiêu cho dòng vốn nước ngoài thông qua đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản, chuyển đổi ngoại tệ và chuyển lợi nhuận ra nước ngoài.

Về dài hạn, đề án xem xét mở rộng phạm vi kiểm toán để bao quát tài sản và giao dịch mới như tài sản số, token hóa tài sản thực và dữ liệu số, cùng với các mô hình tài chính phi tập trung.

Từ quan điểm thực thi, đề án đề xuất nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và pháp lý với tài sản số, nâng cao tiêu chuẩn quản trị và kế toán (IFRS, OECD), phát triển nguồn nhân lực cho AI tài chính và quản trị rủi ro định lượng, đồng thời tận dụng vai trò của các Trung tâm tài chính quốc tế như không gian thử nghiệm chính sách.

Nhìn chung, Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam được xem là một bước đi quan trọng nhằm tái cấu trúc nền tảng huy động và phân bổ vốn của nền kinh tế. Nếu được triển khai đồng bộ, đề án được cho là sẽ thúc đẩy TTCK phát triển sâu hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn.

FILI