Thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam đã có dấu hiệu suy giảm trong những tháng vừa qua. Giá trị giao dịch khớp lệnh trung bình đầu năm từng ở mức cao, nhưng đã giảm xuống dưới mức 15.000 tỉ đồng mỗi phiên ở thời điểm gần đây. Nhiều yếu tố được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thị trường hồi phục vào cuối năm.
Theo các chuyên gia, hai nguồn lực chính được cho là động lực cải thiện thanh khoản là giải ngân vốn đầu tư công ở giai đoạn cuối năm và dòng vốn ngoại giải ngân khi việc nâng hạng chính thức có hiệu lực vào tháng 9. Theo ông Nguyễn Thành Trung, CEO FinSuccess, dù Fed có giữ nguyên lãi suất nhưng xác suất tăng lãi suất vào tháng 9 ước khoảng 65%, khiến Việt Nam phải cân bằng thanh khoản thông qua chính sách tiền tệ và ngân sách.
Dữ liệu ngân sách và Kho bạc Nhà nước cho thấy còn dư địa điều hành chính sách. Giải ngân đầu tư công trong 6 tháng cuối năm được xem là công cụ quan trọng để cải thiện thanh khoản nền kinh tế và thị trường chứng khoán. Đáng chú ý, từ đầu năm đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng hơn 100.000 tỉ đồng, khiến dòng tiền nội địa phải hấp thụ nguồn cung lớn.
Ông Trung cho biết áp lực bán dự kiến sẽ giảm dần và thậm chí chuyển sang mua ròng khi việc nâng hạng chính thức có hiệu lực vào tháng 9 — thời điểm các quỹ theo chỉ số sẽ bắt đầu giải ngân. Theo đó, khoảng 2 tỉ USD từ các quỹ lớn trên thế giới đang chờ giải ngân. Bên cạnh đó, nhiều công ty chứng khoán cho rằng cả quỹ chủ động và quỹ thụ động sẽ tham gia giải ngân trong thời gian tới.
Nếu dòng vốn ngoại quay trở lại, thanh khoản và tâm lý thị trường được kỳ vọng sẽ được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, để duy trì đà phục hồi, thị trường cần nền tảng vững chắc và sự phát triển của các kênh huy động vốn trực tiếp như trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu hạ tầng nhằm giảm áp lực lên nguồn vốn cho ngành ngân hàng.
Về dài hạn, các chuyên gia nhắc rằng thị trường cần nền tảng bền vững để giảm sự phụ thuộc vào chu kỳ tín dụng và chính sách tiền tệ. Một trong các giải pháp được đề cập là mở rộng quy mô nhà đầu tư tổ chức trong nước, đặc biệt là quỹ hưu trí, bảo hiểm nhân thọ và quỹ quản lý gia sản, nhằm tạo nhu cầu ổn định thay vì phụ thuộc vào dòng tiền cá nhân mang tính đầu cơ. Bên cạnh đó, hoàn thiện hạ tầng giao dịch theo chuẩn quốc tế như CCP, tài khoản omnibus và giao dịch qua các nhà môi giới toàn cầu được xem là yếu tố then chốt thu hút dòng vốn ngoại khi Việt Nam tiếp tục được FTSE nâng hạng và MSCI dự kiến nâng hạng trước năm 2030.
Chuyên gia tại HSC cho rằng thị trường vẫn đứng trước cơ hội đón làn sóng vốn ngoại quy mô lớn và các đợt rút ròng gần đây chỉ mang tính thời điểm. Việc hoàn thiện thể chế và hạ tầng thị trường được xem là huyết mạch giúp thu hút, duy trì dòng vốn ngoại và cải thiện thanh khoản một cách bền vững.