8 bong bóng trong 12 năm, chứng khoán Mỹ vẫn lập đỉnh: Tin tốt hay dấu hiệu đáng lo?

Những bong bóng tiếp theo trên thị trường chứng khoán Mỹ và rủi ro tiềm ẩn

Trong hơn một thập kỷ qua, thị trường chứng khoán Mỹ trải qua nhiều chu kỳ bùng nổ và sụp đổ. Cổ phiếu chip nhớ được coi là bong bóng mới nhất phát nổ và kéo theo sự sụp đổ của các quỹ đầu tư công nghệ lớn. Dù vậy, nhiều nhóm cổ phiếu khác vẫn duy trì đà tăng và S&P 500 vẫn ở mức gần đỉnh lịch sử.

Chỉ trong vòng 4 tháng gần đây, thị trường Mỹ đã chứng kiến sự xuất hiện của hàng nghìn tỷ USD vốn hóa mới, và nhiều biến động này nhanh chóng bị xóa bỏ khi bong bóng nổ. Tuy nhiên, phần còn lại của thị trường vẫn duy trì đà tăng, khi S&P 500 được theo dõi ở mức cao và các chỉ số khác vẫn cho tín hiệu tích cực trên nhiều ngành.

Một giả thuyết cho rằng bong bóng hình thành từ sự kết hợp của tiền rẻ, bản năng đầu cơ và kỳ vọng về công nghệ mới. Sau khủng hoảng tài chính 2007-2009, các chu kỳ này diễn ra với tốc độ nhanh hơn nhiều. Nguồn vốn nuôi dưỡng bong bóng đã thay đổi theo thời đại: từ các ngân hàng trung ương sang chi tiêu chính phủ và, gần đây, các quỹ nợ ký quỹ và ETF dùng đòn bẩy để “thổi” giá tài sản.

Khát vọng làm giàu nhanh luôn tồn tại, nhưng quá trình “game hóa” giao dịch và phí giao dịch ở mức gần bằng 0 đã làm cho hoạt động đầu cơ trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Đồng thời, cả về mặt tài chính lẫn công nghệ, các yếu tố như SPAC vào năm 2021, tiền mã hóa, năng lượng sạch và AI đã xuất hiện với tần suất ngày càng cao.

Hiện nay, bong bóng liên quan tới AI và hạ tầng dữ liệu đang nhận được sự chú ý đặc biệt của giới đầu tư. Dự báo gần đây cho thấy khoảng 7.000 tỷ USD vốn rót vào các trung tâm dữ liệu trong 4 năm tới, nhằm đẩy mạnh tăng trưởng năng suất và đổi mới. Nếu AI không mang lại hiệu quả tăng năng suất tương xứng, nền kinh tế có thể chịu thiệt hại nghiêm trọng.

Hai mối nguy chính cho nhà đầu tư khi đối mặt với bong bóng là: Thứ nhất, bong bóng có thể đạt quy mô đủ lớn để kéo cả nền kinh tế vào khủng hoảng như 1929 hay 2008. Thứ hai, bong bóng có thể hút vốn vào các lĩnh vực kém hiệu quả, làm chậm đà tăng trưởng kinh tế lâu dài. Các bong bóng của thập kỷ vừa qua thường không gây thiệt hại nghiêm trọng cho hệ thống tài chính do mức độ nợ và quy mô tương đối thấp, trừ bong bóng cổ phiếu chip nhớ đang ở một trường hợp đặc biệt.

Theo ông Russell Napier, chuyên gia kinh tế vĩ mô toàn cầu, hệ thống tài chính Mỹ vẫn được cho là đang ở một trạng thái khá mạnh mẽ. Ông lưu ý có “rất nhiều tín dụng có thể được bơm vào bong bóng tiếp theo” khi điều kiện thị trường thuận lợi xuất hiện. Nhìn nhận này làm nổi bật sự bất định và rủi ro trong phân bổ vốn khi bong bóng hình thành và vỡ theo chu kỳ mới.

Rủi ro về mặt nguồn vốn và công nghệ tiếp tục là chủ đề được tranh luận. Trong khi nhiều bong bóng nhỏ từng xuất hiện và vỡ, nhóm liên quan tới AI và hạ tầng dữ liệu vẫn được xem là động lực chính cho nhịp tăng ngắn hạn của thị trường Mỹ. Điều này đồng nghĩa với việc nhà đầu tư cần thận trọng và cân nhắc kỹ lưỡng về tiềm năng sinh lời và rủi ro lớn nếu bong bóng vỡ theo cấp số nhân.