Sửa đổi Luật Chứng khoán 2019: Mục tiêu thực sự của lần sửa đổi mới nhất này là gì?

Khái quát về lần sửa đổi Luật Chứng khoán 2019 trong năm 2026

Sau hơn 5 năm thi hành, Luật Chứng khoán 2019 đã góp phần tạo lập khuôn khổ pháp lý cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế, công nghệ và yêu cầu phát triển thị trường vốn hiện nay đã thay đổi đáng kể. Lần sửa đổi dự thảo được Bộ Tài chính lấy ý kiến trong tháng 6/2026 nhằm mục tiêu cụ thể: tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý để phục vụ tăng trưởng kinh tế, nâng hạng thị trường và tạo không gian cho các mô hình tài chính mới.

Đây không được xem là một cuộc cải cách toàn diện như năm 2019 mà là một đợt sửa đổi có phạm vi tương đối hẹp, nhằm tạo điều kiện cho thị trường phát triển nhanh hơn và phù hợp với xu hướng tài chính mới. Dự thảo có ba mục tiêu xuyên suốt được định hình để hướng tới một khuôn khổ pháp lý linh hoạt và hỗ trợ tăng trưởng thực tế.

Ba mục tiêu xuyên suốt của dự thảo năm 2026

• Cải cách thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh nhằm giảm rào cản cho doanh nghiệp và các định chế tài chính tham gia thị trường.
• Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực chứng khoán để tăng cường hiệu quả quản trị và dịch vụ tài chính.
• Mở rộng các công cụ huy động vốn nhằm phát triển thị trường vốn trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng hơn cho nền kinh tế.

Khẩu hiệu chung là không phải sửa để quản lý chặt hơn, mà nhằm giảm rào cản và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và các định chế tài chính. Đây là sự điều chỉnh tư duy quản lý hướng tới sự minh bạch và thuận lợi cho hoạt động kinh doanh trong bối cảnh thị trường đang chuyển đổi số.

Điểm nhấn mang tính chiến lược của dự thảo

• Bảo lãnh thanh toán trái phiếu được luật hóa: cơ quan bảo lãnh cam kết thực hiện nghĩa vụ thanh toán thay cho tổ chức phát hành khi doanh nghiệp không thanh toán đầy đủ hoặc đúng hạn.
• Sandbox trong lĩnh vực chứng khoán được đưa vào lần đầu, là môi trường thử nghiệm cho công nghệ và mô hình kinh doanh mới với phạm vi và thời gian giới hạn.
• Nâng hạng thị trường chứng khoán hướng tới cải thiện chất lượng thể chế và hạ tầng, nhằm đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường mới nổi quốc tế; vốn hóa thị trường cổ phiếu và hoạt động giao dịch được nêu rõ như một số chỉ tiêu tham chiếu (hơn 10,3 triệu tỷ đồng vốn hóa, tương đương 80,8%GDP, với giao dịch bình quân hơn 33.500 tỷ đồng/phiên).
• Mở rộng ETF và tài sản cơ sở cho các quỹ hoán đổi danh mục nhằm tăng tính linh hoạt và thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Thúc đẩy chuyển đổi số và quản lý thị trường

Dự thảo nhấn mạnh việc hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin và bổ sung chính sách khuyến khích, đãi ngộ, phát triển và thu hút nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán. Trong bối cảnh giao dịch điện tử, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, đây được xem là nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh của thị trường chứng khoán trong tương lai.

Những nội dung này cho thấy sự chuyển đổi từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, với mục tiêu chuẩn bị cho các sản phẩm và mô hình đầu tư mới có thể xuất hiện trên thị trường trong tương lai gần.

Kết luận về tác động tới thị trường vốn

Nhìn chung, mục tiêu cốt lõi của lần sửa đổi năm 2026 là tạo điều kiện để thị trường phát triển nhanh hơn, hiệu quả hơn và phù hợp với các xu hướng tài chính mới, thay vì tăng thêm rào cản. Nếu Luật Chứng khoán 2019 đặt nền móng cho sự phát triển của thị trường chứng khoán hiện đại, thì lần sửa đổi năm 2026 nhằm nâng vị thế của Việt Nam trong hệ thống tài chính quốc tế và chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo của vốn nền kinh tế.