Thị trường vốn cần trở thành động lực tăng trưởng dài hạn

Nhu cầu vốn đầu tư lớn đòi hỏi đa dạng hóa kênh dẫn vốn

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu huy động nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển ngày càng lớn. TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, cho biết vốn đầu tư toàn xã hội cần tăng trưởng bình quân 13 - 15% mỗi năm, tương đương khoảng 280 - 300 tỷ USD mỗi năm.

Hiện tại, hệ thống ngân hàng thương mại vẫn đảm nhận hơn 50% tổng nguồn vốn của nền kinh tế. Thị trường vốn bao gồm cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp mới chỉ đóng góp khoảng 14 - 15%; nếu tính thêm trái phiếu Chính phủ, tỷ lệ này đạt 23 - 24%. Sự chênh lệch này cho thấy thị trường vốn chưa trở thành kênh huy động tương xứng với nhu cầu, đồng thời đặt áp lực lớn lên thanh khoản và an toàn của hệ thống ngân hàng.

Lo ngại về sự phụ thuộc tín dụng và chi phí vốn

Phát biểu tại nghị trường Quốc hội, đại biểu Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hòa) cảnh báo sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng trong khi thị trường vốn còn nhiều rào cản. Ông cho rằng điều này có thể đẩy chi phí tài chính lên cao, hạn chế khả năng mở rộng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo đại biểu, tăng trưởng nhanh cần gắn liền với hiệu quả sử dụng vốn và kiểm soát rủi ro tài chính. Do đó, thị trường vốn cần được phát triển thực chất, nâng cao tính minh bạch và kỷ luật phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Hưng, Tổng giám đốc TPBank, cũng chia sẻ khó khăn trong huy động vốn dài hạn trong nước khi người gửi tiền ưa chuộng kỳ hạn ngắn. Lãi suất huy động dài hạn thường cao hơn khoảng 2% mỗi năm, tạo thêm áp lực chi phí cho doanh nghiệp và ngân hàng.

Mở rộng thị trường vốn – giải pháp từ các tổ chức tài chính

Nhiều chuyên gia và đại biểu Quốc hội nhấn mạnh việc nâng cao năng lực huy động vốn qua thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và các định chế tài chính quốc tế. Thực tế, HDBank đã thu xếp khoản vay hợp vốn 721 triệu USD dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, ưu tiên doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Ông Hoàng Đức Long, Giám đốc khối nguồn vốn và kinh doanh tiền tệ HDBank, lưu ý để tiếp cận nguồn vốn quốc tế, các ngân hàng phải đáp ứng yêu cầu cao về năng lực tài chính, quản trị rủi ro và minh bạch thông tin. Xếp hạng tín nhiệm quốc tế ngày càng trở thành yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp và ngân hàng tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài.

Định hướng chính sách và mục tiêu dài hạn

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) kiến nghị tái cấu trúc toàn diện thị trường tài chính, trong đó hoàn thiện thị trường chứng khoán để trở thành kênh cung ứng vốn chủ lực. Ông cũng đề xuất củng cố năng lực tài chính của các ngân hàng thương mại nhà nước, đảm bảo khả năng cung ứng tín dụng cho nền kinh tế.

Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đến năm 2045 (Quyết định 1413 ngày 27/7/2026) đặt mục tiêu nâng tỷ trọng huy động vốn qua thị trường vốn lên 28 - 30% tổng vốn đầu tư toàn xã hội vào năm 2030 và 30 - 35% vào năm 2045.

Việc phát triển thị trường vốn không chỉ mở rộng quy mô mà còn thay đổi cấu trúc dẫn vốn của nền kinh tế. Khi thị trường vốn đủ chiều sâu, doanh nghiệp có thêm lựa chọn huy động vốn dài hạn, ngân hàng giảm áp lực tài trợ, và nguồn lực xã hội được phân bổ hiệu quả hơn.

Bài toán tăng trưởng không đơn thuần nằm ở việc huy động được bao nhiêu tiền, mà quan trọng hơn là xây dựng hệ thống dẫn vốn đa dạng, minh bạch và bền vững.