Chứng khoán Việt Nam sắp đón dòng vốn ngoại hàng tỷ USD

Sáng 8/10/2025, FTSE Russell chính thức công bố quyết định nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market). Đây là dấu mốc quan trọng, ghi nhận hơn 10 năm cải cách thị trường vốn và là mục tiêu trọng tâm trong Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán đã được Chính phủ phê duyệt.

Tuy nhiên, quyết định này vẫn còn một điều kiện: kết quả rà soát giữa kỳ vào tháng 3/2026 là phép thử cuối cùng. Đến kỳ đánh giá tháng 3/2026, FTSE Russell xác nhận Việt Nam đã vượt qua nhờ những tiến bộ về hạ tầng giao dịch, đặc biệt là việc triển khai mô hình công ty chứng khoán toàn cầu (Global Broker) theo Thông tư 08/2026/TT-BTC, cùng cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (Non-Prefunding). Hội đồng Quản trị Chỉ số của FTSE Russell sau đó chính thức chốt lộ trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số toàn cầu kể từ ngày 21/9/2026.

Hoàn thiện bộ quy tắc kỹ thuật

Để chuẩn bị cho giai đoạn vận hành mới, FTSE Russell liên tục cập nhật bộ quy tắc riêng cho thị trường Việt Nam - FTSE Vietnam Index Series. Từ tháng 7/2026, chỉ số FTSE Vietnam 30 được đưa ra khỏi nhóm chỉ số thị trường cận biên và sáp nhập vào hệ thống FTSE Vietnam Index Series, đồng thời bổ sung các bộ lọc mới về khả năng đầu tư, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) và thanh khoản.

Sang tháng 8/2026, FTSE Russell tiếp tục công bố phiên bản 4.0 của bộ quy tắc - chỉ hơn một tháng sau lần cập nhật trước đó. Theo đó, các cổ phiếu chưa thuộc chỉ số phải đạt thanh khoản tối thiểu 0,05% trong ít nhất 10/12 tháng gần nhất. Cổ phiếu mới chưa đủ một năm lịch sử giao dịch cần có tối thiểu 20 phiên giao dịch trước ngày chốt dữ liệu và cũng phải đáp ứng ngưỡng thanh khoản tương tự.

Việc dùng trung vị và kéo dài thời gian đánh giá được cho là nhằm hạn chế ảnh hưởng của các phiên giao dịch đột biến, phản ánh sát hơn khả năng duy trì thanh khoản thực tế. Bên cạnh thanh khoản, tỷ lệ free-float và room ngoại tiếp tục là hai tiêu chí trọng yếu, nhằm bảo đảm dòng vốn quốc tế có thể mua bán, nắm giữ và tái cơ cấu danh mục một cách thuận lợi.

Kỳ vọng dòng vốn ngoại

Theo ước tính của các công ty chứng khoán trong nước, việc nâng hạng có thể mang lại dòng vốn ngoại ròng từ 6-8 tỷ USD cho thị trường Việt Nam, với kịch bản lạc quan có thể lên tới hơn 10 tỷ USD, đến từ cả các quỹ đầu tư chủ động lẫn thụ động. Một số công ty chứng khoán dự báo thận trọng hơn: tổng vốn thụ động có thể đạt hơn 2,2 tỷ USD, giải ngân theo bốn đợt trải dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027.

Đợt đầu tiên ước tính khoảng 221 triệu USD ngay trong tháng 9/2026 và tăng dần trong các đợt sau. Tỷ trọng của Việt Nam trong rổ chỉ số FTSE Emerging All Cap đã tăng từ khoảng 0,34-0,35% lên 0,49-0,5% - một tín hiệu cho thấy vị thế của thị trường đang dần được cải thiện trong con mắt nhà đầu tư quốc tế.

Thách thức và mục tiêu dài hạn

Giới phân tích cho rằng phiên bản 4.0 mang tính hoàn thiện kỹ thuật, dọn đường cho hệ thống chỉ số Việt Nam vận hành trơn tru khi chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi. Tuy nhiên, một số cổ phiếu vốn hóa lớn hiện chiếm tỷ trọng cao trong rổ chỉ số tham chiếu của các quỹ ETF ngoại, trong khi bộ quy tắc mới áp trần tỷ trọng tối đa cho mỗi cổ phiếu - yếu tố có thể buộc một số quỹ phải tái cơ cấu danh mục trong giai đoạn chuyển đổi.

Kỳ rà soát tiếp theo vào tháng 3/2027 sẽ là phép thử quan trọng, kiểm chứng liệu những cải thiện về free-float, room ngoại và khả năng tiếp cận thị trường có tiếp tục được duy trì hay không. Về tầm nhìn xa hơn, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đáp ứng tiêu chí "thị trường mới nổi" theo phân loại của MSCI và "thị trường mới nổi tiên tiến" theo phân loại của FTSE Russell.