Triển vọng giá dầu theo ba kịch bản của VDSC và tác động đến doanh nghiệp dầu khí Việt Nam

Theo tổng hợp từ các tổ chức và dữ liệu thị trường, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) vừa công bố ba kịch bản giá dầu cho trung hạn, dựa trên rủi ro địa chính trị và diễn biến thị trường toàn cầu.

Trong kịch bản cơ sở, giá dầu được dự báo quay về vùng 60–70 USD/thùng, phản ánh trạng thái cân bằng khi các rủi ro địa chính trị không leo thang thêm. Đây là mức giá mà phần lớn thị trường đã phản ánh và phù hợp với dữ liệu consensus từ các tổ chức quốc tế.

Trong kịch bản rủi ro, giá dầu được duy trì ở mức cao hơn, ở khoảng 70–90 USD/thùng, do risk premium còn tồn tại. Thị trường chưa đối mặt với thiếu hụt nguồn cung thực sự, nhưng chi phí vận chuyển, bảo hiểm và tâm lý phòng ngừa khiến giá dầu duy trì ở mức cao.

Trong kịch bản khủng hoảng, giá dầu có thể vượt lên trên 90–120 USD/thùng, phản ánh sự gián đoạn nguồn cung thực tế. Đây là kịch bản có xác suất thấp hơn nhưng mang tính phi tuyến và tác động lớn hơn nhiều so với xác suất xảy ra.

Ba kịch bản này cho thấy kịch bản cơ sở có xác suất cao nhất trong trung hạn, trong khi các mức giá cao hơn phản ánh rủi ro chưa hiện thực hóa. Biến động giá dầu tại Trung Đông đang tạo tác động đa chiều lên các doanh nghiệp dầu khí Việt Nam thông qua cả kênh giá hàng hóa và chi phí logistics, tồn kho và chu kỳ đầu tư.

Phân khúc thượng nguồn được kỳ vọng hưởng lợi rõ nhất khi giá dầu tăng và chu kỳ đầu tư tăng lên. Các doanh nghiệp thượng nguồn như PVS được kỳ vọng tăng backlog dự án, đặc biệt ở mảng EPC và cơ khí dầu khí ngoài khơi. Các doanh nghiệp khoan như PVD cũng được hưởng lợi từ tăng nhu cầu giàn khoan và chi phí thuê giàn cao hơn.

Đối với GAS, dù doanh thu không phụ thuộc trực tiếp vào giá dầu nhưng hoạt động vận chuyển và tiêu thụ khí có thể được hưởng lợi từ nhu cầu năng lượng gia tăng do bất ổn nguồn cung toàn cầu. Các doanh nghiệp dịch vụ như PVS cũng hưởng lợi từ nhu cầu thuê tàu, FPSO/FSO và các dịch vụ ngoài khơi. Ở phân khúc hạ nguồn, tồn kho và độ trễ vận hành sẽ ảnh hưởng đến biên lợi nhuận theo từng giai đoạn.

Ví dụ, các doanh nghiệp như BSR, PLX và OIL duy trì tồn kho ở mức khoảng 20–30 ngày, khiến kết quả kinh doanh nhạy với diễn biến giá dầu theo từng thời kỳ. Trong giai đoạn tăng giá, lãi tồn kho có thể tích lũy từ lượng hàng được nhập ở mức giá thấp và được bán ra theo mức giá mới. Tuy vậy, nếu giá dầu giảm mạnh, rủi ro lỗ tồn kho có thể gia tăng đối với những doanh nghiệp phụ thuộc vốn lưu động cao.

Trong bối cảnh giá dầu duy trì ở mức cao, chi phí vận chuyển và bảo hiểm gia tăng do gián đoạn logistics tại Trung Đông có thể đẩy lên đáng kể. Nghị quyết 36/NQ-CP (2026) cho phép điều chỉnh giá khi giá cơ sở tăng từ khoảng 7%, từ đó rút ngắn độ trễ chuyển giá và giảm áp lực chi phí với các doanh nghiệp nhập khẩu và sản xuất nhiên liệu. Mặt khác, kịch bản giá dầu ổn định hoặc giảm vẫn có thể giúp cải thiện biên lợi nhuận ngắn hạn nhờ đẩy mạnh bán tồn kho ở mức giá hấp dẫn.

Điểm nổi bật là tác động hai chiều đối với các doanh nghiệp hạ nguồn như GAS và các đơn vị cung cấp dịch vụ trung hầm dầu khí; đồng thời, các công ty vận hành hạ tầng logistics và vận tải sẽ được hưởng lợi khi chi phí vận tải được điều chỉnh theo mức giá mới của mặt bằng chi phí thị trường.

Điểm tóm tắt:

Ba kịch bản giá dầu: 60–70 USD/thùng (cơ sở), 70–90 USD/thùng (rủi ro), >90–120 USD/thùng (khủng hoảng).
Phân khúc hưởng lợi chính: thượng nguồn (PVS, PVD), trung nguồn và hạ nguồn (BSR, PLX, OIL) đều chịu tác động tùy diễn biến tồn kho và chu kỳ đầu tư.
Chi phí và chính sách: chi phí vận tải và bảo hiểm tăng (logistics), cùng với các quy định điều chỉnh giá theo giá cơ sở giúp giảm áp lực cho một số doanh nghiệp nhập khẩu và sản xuất.

Nhìn chung, giai đoạn trung hạn được cho là sẽ tiếp tục chịu áp lực từ biến động giá dầu và căng thẳng địa chính trị, nhưng cũng mang lại cơ hội gia tăng lợi nhuận cho các doanh nghiệp dầu khí có thể khai thác chu kỳ đầu tư và tối ưu tồn kho một cách hiệu quả.