Áp lực lãi suất và bài toán thanh khoản chứng khoán

Áp lực lãi suất và bài toán thanh khoản trên thị trường chứng khoán

Sau đợt lao dốc gần đây, VN-Index đã lùi hơn 200 điểm so với đỉnh 1.900 điểm. Nhiều chuyên gia cho rằng vùng định giá thấp hiện tại cùng với triển vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết sẽ mở ra cơ hội chọn lọc cổ phiếu cho nửa cuối năm. Tuy nhiên, thanh khoản vẫn ở mức thấp và tín hiệu phục hồi chưa được xác nhận trên diện rộng.

Đến cuối quý II/2026, tổng số tài khoản cá nhân đạt kỷ lục 13,35 triệu, tăng 767.663 tài khoản so với quý trước. Tuy vậy, thanh khoản khớp lệnh bình quân lại sụt giảm tới 30% so với quý trước, lượng tiền nằm trên tài khoản chứng khoán rơi về đáy 6 quý. Dòng tiền thực tế đang bị hút ngược về hệ thống ngân hàng hoặc các tài sản thu nhập cố định có rủi ro thấp.

Lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng đã vượt 9-10%/năm, khiến chi phí vốn của cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư tăng lên. Dòng tiền đầu tư vào chứng khoán đang bị cạnh tranh bởi các kênh tiền gửi và trái phiếu có lợi suất hấp dẫn hơn. Thanh khoản giảm đi song dư nợ margin tại các công ty chứng khoán vẫn tăng và thậm chí đạt đỉnh ở quý II/2026.

TS Nguyễn Duy Phương, Giám đốc khối phân tích đầu tư tài chính DG Capital, cho biết thanh khoản phản ánh lưu lượng giao dịch hàng ngày, trong khi dư nợ margin phản ánh quy mô vốn nhà đầu tư đang dùng để nắm giữ cổ phiếu. Theo ông, để thị trường bước vào một xu hướng tăng bền vững, cần sự cải thiện của thanh khoản tự nhiên, sự quay trở lại của dòng tiền từ tổ chức và sự tham gia của khối ngoại.

Điểm chính

• Thanh khoản khớp lệnh ở mức thấp và cần phục hồi nhằm tăng tính thanh khoản thị trường.
• Sự dịch chuyển dòng tiền nội địa sang kênh tiền gửi và trái phiếu đang áp lực lên thị trường chứng khoán.
• Dư nợ margin tăng ở mức cao bất chấp thanh khoản thấp (risk lean).
• Định giá hiện tại (11,32 lần) vẫn ở mức hợp lý so với lịch sử, nhưng chưa đủ để hấp dẫn dòng tiền khi lãi suất tiết kiệm 8-9% vẫn ở mức cao.
• Để bật nhịp phục hồi bền vững, cần sự quay lại của dòng tiền tổ chức và khối ngoại.

Hiện tín hiệu ngắn hạn tích cực ở dòng tiền trong nước vẫn còn yếu do chi phí cơ hội cao. Khi mặt bằng lãi suất tiền gửi hạ nhiệt và dòng tiền thực sự quay lại, thị trường có thể hồi phục bền vững hơn.