Đại diện pháp luật công ty chứng khoán phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán?

Pháp lý đại diện theo pháp luật và yêu cầu chứng chỉ hành nghề chứng khoán

Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Chứng khoán 2019. Dự án Luật dự kiến trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai của Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, hệ thống tổ chức kinh doanh chứng khoán duy trì hoạt động ổn định với 82 công ty chứng khoán và 43 công ty quản lý quỹ. Các đơn vị này đang hoạt động có lãi với tổng lợi nhuận sau thuế đến hết năm 2025 của các công ty chứng khoán gần 40.000 tỷ đồng, còn các công ty quản lý quỹ đạt 1.608 tỷ đồng, tăng 3,87% so với năm trước. Tổng giá trị tài sản quản lý (assets under management) của các công ty quản lý quỹ cuối năm 2025 đạt 839 nghìn tỷ đồng, tăng 12% so với cuối năm trước. Số lượng tài khoản nhà đầu tư tính đến cuối tháng 5-2026 đạt 13,16 triệu tài khoản, tăng 1,29 triệu so với cuối năm 2025, tương đương tăng 10,8%.

Tuy vậy, nội dung này đi kèm các vướng mắc cần rà soát để phù hợp với yêu cầu phát triển của thị trường chứng khoán trong giai đoạn mới. Các vấn đề được nêu gồm: đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ mới trong cung cấp dịch vụ chứng khoán; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho sản phẩm, dịch vụ mới; và nâng cao chất lượng tổ chức trung gian, người hành nghề, cùng năng lực quản lý và giám sát thị trường.

Phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán

Theo Bộ Tài chính, thực tiễn tổ chức và hoạt động của các công ty chứng khoán cho thấy người đại diện theo pháp luật không nhất thiết phải đồng thời giữ chức danh Tổng giám đốc. Qua rà soát, có 95 người đại diện theo pháp luật tại 82 công ty chứng khoán, trong đó 47 người giữ chức danh khác với Tổng giám đốc; trong số này 22 người có chứng chỉ hành nghề chứng khoán. Như vậy có 25 người đại diện theo pháp luật không có chứng chỉ hành nghề.

Tại 43 công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, có 13 công ty có người đại diện theo pháp luật là Chủ tịch HĐQT hoặc Chủ tịch HĐTV chưa có chứng chỉ hành nghề chứng khoán. Hiện hành, quy định liên quan chỉ đặt tiêu chuẩn chuyên môn cho Tổng giám đốc (Giám đốc), chưa bắt buộc áp dụng cho người đại diện pháp luật ở các chức danh khác.

Theo dự thảo sửa đổi, cơ quan có thẩm quyền đề xuất bổ sung để tối thiểu một người đại diện theo pháp luật tại mỗi công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ phải đáp ứng các tiêu chuẩn về tình trạng pháp lý, kinh nghiệm và chứng chỉ hành nghề tương ứng áp dụng cho Tổng giám đốc. Đối với những người đại diện theo pháp luật đã có trước ngày luật có hiệu lực, quy định chuyển tiếp cho phép không bắt buộc thay đổi ngay; khi có sự thay đổi người đại diện pháp luật, doanh nghiệp phải bảo đảm có ít nhất một người đáp ứng các chuẩn mới.