Diễn biến dòng vốn ngoại và ảnh hưởng lên thị trường Việt Nam

Áp lực bán ròng của nhà đầu tư ngoại vẫn kéo dài khi ba tháng đầu năm khép lại. Theo nhận định từ các chuyên gia, sự chênh lệch tỷ giá giữa USD và VND, cùng với tái phân bổ danh mục trên phạm vi toàn cầu và rổ cổ phiếu Việt Nam còn hạn chế, là những yếu tố khiến dòng vốn ngoại tiếp tục rút ròng. Trong phiên đầu tuần, khối ngoại bán gần 3.400 tỷ đồng và chỉ giải ngân 2.000 tỷ đồng, mức thấp nhất từ đầu năm. Tâm điểm xả hàng được cho là tập trung vào các mã đầu ngành như VPB, HPG và SSI.

Tính từ đầu năm, vốn ngoại rút khỏi thị trường Việt Nam lên tới khoảng 30.500 tỷ đồng, tăng khoảng 18% so với cùng kỳ. Theo nhận định từ nhóm phân tích VNDirect, nhà đầu tư nước ngoài thường bán mạnh khi thị trường gần đỉnh ngắn hạn và áp lực tập trung vào nhóm vốn hóa lớn. Dòng vốn rút ròng đang kéo theo lo ngại về định giá các cổ phiếu dẫn dắt và thanh khoản trên thị trường.

Các yếu tố tác động và triển vọng trong ngắn hạn

Ngoài yếu tố tỷ giá, nhiều chuyên gia cho rằng còn có rất nhiều lý do khác khiến ngoại lực rút ròng tại Việt Nam. Vietcap cho biết, các thị trường cận biên có phần nhỏ bé trong tổng tài sản của các quỹ toàn cầu, khi rủi ro tăng lên họ sẽ ưu tiên bán từ những thị trường này trước. Thiếu “hàng” mới cũng là một bất cập, bởi rổ cổ phiếu Việt Nam vẫn tập trung ở một số tên tuổi lớn và ít đa dạng ở nhiều ngành nghề.

Việt Nam đang được xem xét nâng hạng lên thị trường mới nổi, dự kiến vào tháng 10 tới. Cơ hội này đòi hỏi các quỹ đầu tư nước ngoài, đặc biệt các quỹ thụ động, phải cơ cấu lại danh mục và sẽ ảnh hưởng tới dòng vốn trong ngắn hạn lẫn trung hạn. FTSE Russell được đánh giá là một cột mốc quan trọng có thể làm dòng vốn ngoại quay lại, trong khi MSCI vẫn xem xét đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi và lên lịch nâng hạng trong cuộc họp định kỳ vào tháng 6.

Ở góc độ quản lý danh mục, các quỹ ngoại như PYN Elite Fund từ Phần Lan vẫn giữ quan điểm lạc quan về triển vọng của Việt Nam, cho rằng sau khi được nâng hạng, các quỹ bám theo chỉ số sẽ bắt đầu giải ngân vào cổ phiếu trên sàn TP.HCM. Khoảng 6–8 tỷ USD vốn ngoại được ước tính có thể đổ vào Việt Nam sau thời điểm nâng hạng, tùy thuộc vào từng loại quỹ và lộ trình giải ngân được lên kế hoạch chi tiết. Việc giải ngân của các quỹ ngoại được kỳ vọng sẽ diễn ra trong nhiều giai đoạn, thậm chí kéo dài tới 1–1,5 năm.

VNDirect chỉ ra sự phân hóa giữa các ngành có thể tiếp tục diễn ra khi dòng vốn quay lại.
FTSE Russell được xem là cột mốc có thể thúc đẩy giải ngân ngoại tệ sau khi nâng hạng.
MSCI đang xem xét nâng hạng Việt Nam, với quyết định có thể tác động tới danh mục của các quỹ thụ động.
Việc Vietcap và các công ty chứng khoán nội địa theo dõi chặt chẽ lộ trình điều chỉnh danh mục và tiến độ nâng hạng.
Khối ngoại và quỹ đầu tư nước ngoài sẽ quay lại Việt Nam khi rủi ro toàn cầu được định vị lại và thị trường được định giá hấp dẫn hơn.

Trong ngắn hạn, nhiều chuyên gia cho rằng diễn biến bi quan có thể kéo dài, nhưng triển vọng dài hạn vẫn tích cực nhờ động lực nâng hạng và dòng vốn nước ngoài được kỳ vọng trở lại khi thị trường định giá hợp lý và thanh khoản phục hồi. Tình hình sẽ phụ thuộc nhiều vào quyết định nâng hạng của FTSE Russell và MSCI, cùng với sự chuẩn bị của các doanh nghiệp Việt Nam để đưa cổ phiếu lên sàn sau IPO, từ đó mở cửa hút vốn nước ngoài nhiều hơn.