Đề xuất tháo gỡ áp lực chi phí trong bối cảnh xung đột Trung Đông ảnh hưởng ngành phân bón

Xung đột tại Trung Đông đang đẩy giá nguyên liệu và chi phí vận tải tăng mạnh, khiến chi phí đầu vào của ngành phân bón bị áp lực đáng kể. Các doanh nghiệp cho rằng ổn định giá than và hỗ trợ cho xuất khẩu có thể giảm bớt tác động lên biên lợi nhuận và giá phân bón cho người nông dân. Đồng thời, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp để duy trì nguồn cung ổn định và thị trường không bị biến động quá mạnh.

Toàn bộ 8 loại phân bón chủ chốt trên thị trường đang ghi nhận mức tăng giá đáng kể. Các doanh nghiệp sản xuất cho biết giá xăng dầu, than và chi phí logistics đồng loạt tăng khiến chi phí đầu vào lên cao hơn trước. Để giảm áp lực, họ đề nghị Chính phủ xem xét giữ ổn định giá than và giảm thuế xuất khẩu phân bón xuống 0% nhằm hỗ trợ hoạt động xuất khẩu giữa bối cảnh giá thế giới biến động.

Về nguồn nguyên liệu, với phân DAP, khoảng 80% chi phí sản xuất đến từ lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit, trong khi nguồn cung apatit trong nước chỉ đáp ứng khoảng 17% nhu cầu. Do đó, các doanh nghiệp đề xuất nâng hạn mức khai thác quặng apatit nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu và tăng tính tự chủ của nguồn cung.

Ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền, cho biết dù đã cố gắng ổn định nguồn cung, từ ngày 26/3 công ty buộc phải điều chỉnh giá tăng 5–10% do chi phí đầu vào tăng và dự kiến từ ngày 6/4 sẽ tiếp tục điều chỉnh theo biến động chi phí. Mức giá mới được cân nhắc để duy trì khả năng tiếp cận của nông dân và đảm bảo chuỗi cung ứng.

Là một quốc gia nông nghiệp, Việt Nam chịu ảnh hưởng từ vòng xoáy xung đột Trung Đông. PVCFCo cho rằng cần tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và chuyên gia nông nghiệp để hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón hiệu quả và tiết kiệm chi phí. Đồng thời, PVFCCo cổ vũ phát triển các dòng phân bón hữu cơ nhằm hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững và tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh phân bón giả, kém chất lượng.

Ông Nguyễn Hoàng Trung, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần DAP - VINACHEM cho biết nhu cầu tiêu thụ DAP trong nước khoảng 1 triệu tấn mỗi năm, nhưng phần lớn chi phí sản xuất phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Đông, khiến giá thành tăng khoảng 1,97 triệu đồng/tấn (tương đương 12%). Do đó, VINACHEM đề xuất tăng hạn ngạch khai thác quặng apatit và triển khai các biện pháp bình ổn thị trường, kiểm soát phân phối, chia sẻ khó khăn với nông dân.

Từ góc độ quản lý, ông Huỳnh Tấn Đạt – Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) – nhấn mạnh xung đột địa chính trị đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, đẩy chi phí nguyên liệu và vận tải lên cao và gây áp lực lên giá phân bón. Cơ quan quản lý đề xuất các biện pháp trọng tâm như cân đối cung – cầu trong nước, duy trì sản xuất ổn định, minh bạch thị trường và kiểm soát phân phối để hạn chế đầu cơ và giữ giá ở mức hợp lý. Đồng thời, cần tăng cường dự báo và hợp tác với địa phương để nắm bắt nhu cầu thực tế, ưu tiên nguồn hàng cho thị trường nội địa song song với xuất khẩu.

Nhìn chung, các ý kiến từ doanh nghiệp và cơ quan chức năng cho thấy sự cần thiết của một chiến lược phối hợp chặt chẽ để giảm áp lực chi phí và bảo đảm lợi ích của nông dân trong bối cảnh biến động địa chính trị toàn cầu.