Cách nào gỡ "nút thắt" vốn cho doanh nghiệp?

Trong những tháng đầu năm, lãi suất huy động tăng đã đẩy lãi suất cho vay tăng theo, khiến chi phí vốn của doanh nghiệp trở nên cao hơn. Mức 9%/năm được ghi nhận ở nhiều ngân hàng thương mại cổ phần, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất và mở rộng quy mô.

Cụ thể, một số ngân hàng ghi nhận mức lãi suất cho vay ở mức 9,83% tại BacABank, 9,75% tại Sacombank, 9,6% tại OCB, trong khi nhiều đơn vị như ACB, LPBank, SHB cũng có mức trên 8%/năm. Các ngân hàng đang nỗ lực hạ nhiệt để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp và duy trì hoạt động sản xuất.

Ở góc độ điều hành, chủ tịch các tổ chức và doanh nghiệp cho thấy áp lực này xuất phát hai phía: thắt chặt tiền tệ quốc tế và cạnh tranh huy động vốn để đảm bảo thanh khoản nội bộ. Đây khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp và đòi hỏi các ngân hàng phải xem xét điều chỉnh lãi suất cho vay ra sao cho phù hợp với thực tế chi phí vốn và nhu cầu sản xuất.

Ba nút thắt từ bên trong và giải pháp đề xuất

Ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT MB, cho rằng việc giảm lãi suất cho vay là khả thi nếu ngành ngân hàng cải thiện ba yếu tố cốt lõi: tối ưu hoá chi phí quản lý (CIR), khơi thông dòng vốn lưu thông và kiểm soát chi phí nợ xấu. Hiện nay, khoảng cách quản trị giữa các ngân hàng đang ở mức đáng kể, khi một số ngân hàng duy trì CIR khoảng 25% trong khi nhóm khác vẫn ở mức trên 50%, tạo dư địa để hạ lãi suất nếu đẩy mạnh chuyển đổi số và tối ưu vận hành.

Theo nhận định từ các chuyên gia, dòng vốn đang thể hiện sự “sóng ngầm” trong huy động và chi phí lãi vay theo đó bị đẩy lên. Dự phòng rủi ro chiếm khoảng 18-20% chi phí ngành, và việc tái cân đối rủi ro cùng tăng cường quản trị sẽ giúp hạ lãi suất cho vay nếu ngân hàng kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn.

Để duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, TS. Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng nhấn mạnh sự cần thiết của sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa, nhằm ổn định tỷ giá và duy trì mặt bằng lãi suất ở mức ổn định cho nền kinh tế.

Trong bối cảnh này, đại diện VCBS cho rằng năm 2026 sẽ chứng kiến đầu tư công bùng nổ, với dự toán chi đầu tư phát triển dự kiến đạt trên 1,1 triệu tỷ đồng (tăng khoảng 40% so với năm trước). Dòng tiền từ đầu tư công được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nguồn vốn huy động cho ngân hàng, góp phần làm hạ lãi suất liên ngân hàng và hỗ trợ truyền dẫn tín hiệu tích cực cho lãi suất cho vay.

Trong khi chờ lãi suất hạ nhiệt, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu tự củng cố nguồn lực, tái cơ cấu và ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất mà không phụ thuộc quá nhiều vào vốn vay. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng hạ lãi suất cho vay là bài toán đa biến, cần sự phối hợp của cả hệ thống từ ngân hàng, phía chi tiêu công và doanh nghiệp để tháo gỡ nút thắt vốn và đưa nền kinh tế quay trở lại quỹ đạo tăng trưởng.