Margin lập đỉnh nhưng môi giới tụt dốc: Công ty chứng khoán đang kiếm tiền từ đâu?

Môi giới suy yếu, doanh thu sụt giảm mạnh

Quý III/2026 ghi nhận sự sụt giảm rõ rệt trong hoạt động môi giới tại các công ty chứng khoán khi giá trị giao dịch thị trường suy yếu. Doanh thu từ phí giao dịch của nhiều doanh nghiệp giảm mạnh, trong khi chi phí duy trì hệ thống và nhân sự vẫn tạo áp lực lên hiệu quả nghiệp vụ này.

Chứng khoán VPS chứng kiến doanh thu môi giới quý III chỉ đạt 484,6 tỷ đồng, giảm 68,2% so với cùng kỳ năm trước, khiến công ty mất hơn 1.000 tỷ đồng chỉ trong một quý. Dù chi phí trực tiếp giảm từ 1.170 tỷ đồng xuống còn 450,4 tỷ đồng, mức tiết giảm vẫn thấp hơn phần doanh thu bị mất, khiến chênh lệch doanh thu - chi phí thu hẹp từ 353 tỷ đồng xuống còn 34 tỷ đồng.

Tương tự, Chứng khoán FPT (FPTS) giảm 76% doanh thu môi giới còn 19,6 tỷ đồng, trong khi chi phí lên tới 25,7 tỷ đồng, cao hơn doanh thu. VNDIRECT cũng giảm gần 70% doanh thu môi giới xuống khoảng 115 tỷ đồng. Nhóm ngoại như Phú Hưng, KB, KIS, Maybank đều ghi nhận sự suy giảm, phản ánh xu hướng chung của toàn ngành.

Cho vay margin trở thành trụ cột lợi nhuận

Ngược lại, hoạt động cho vay ký quỹ tiếp tục mở rộng. Theo FiinTrade, dư nợ cho vay ký quỹ của 78 công ty chứng khoán (đại diện 99,6% vốn) đạt hơn 457.500 tỷ đồng vào cuối tháng 9, tăng khoảng 11.700 tỷ đồng so với cuối quý II. Tốc độ tăng chậm lại nhưng quy mô vẫn ở mức cao.

Tại VPS, lãi từ cho vay và phải thu đạt gần 948 tỷ đồng trong quý III, tăng 34,3% so với cùng kỳ, vượt xa doanh thu môi giới và trở thành nguồn thu lớn nhất. Dư nợ cho vay ký quỹ của VPS đạt 25.363 tỷ đồng. Chứng khoán Vietcombank (VCBS) ghi nhận lãi từ cho vay 373,4 tỷ đồng, tăng 62%, chiếm hơn một nửa doanh thu hoạt động. Chứng khoán HD cũng có dư nợ ký quỹ gần 10.746 tỷ đồng, gấp 6 lần đầu năm.

Không phải công ty nào cũng tăng trưởng. VIX giảm dư nợ từ 15.300 tỷ đồng cuối năm trước xuống còn khoảng 12.400 tỷ đồng. Sự khác biệt phản ánh chiến lược phân bổ vốn khác nhau giữa các doanh nghiệp. Tại Phú Hưng, lãi từ cho vay đạt 101,9 tỷ đồng, chiếm hơn 60% doanh thu, nhưng chi phí tài chính gần 88,8 tỷ đồng, trong đó lỗ tỷ giá 28 tỷ đồng, cho thấy rủi ro từ chi phí vốn.

Rủi ro và triển vọng

Việc mở rộng cho vay margin kéo theo yêu cầu quản lý chặt chẽ nguồn vốn, chất lượng tài sản bảo đảm và khả năng thu hồi nợ. Khi thị trường biến động, tỷ lệ ký quỹ và nợ xấu trở thành yếu tố quan trọng. Dữ liệu quý III cho thấy môi giới và cho vay vận động ngược chiều, nguồn thu từ cho vay có thể bù đắp phần nào sự suy giảm, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào chênh lệch lãi suất và chất lượng khoản vay.

Bức tranh chung cho thấy các công ty chứng khoán đang dịch chuyển mạnh sang mô hình kinh doanh dựa trên vốn, nhưng điều này cũng tiềm ẩn rủi ro nếu thị trường suy giảm sâu. Nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến dư nợ và chi phí vốn để đánh giá chất lượng lợi nhuận của ngành.