Áp lực thoái vốn của khối ngoại có thể sớm hạ nhiệt

Bối cảnh bán ròng của khối ngoại

Kể từ tháng 4/2023, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng lũy kế 365,2 nghìn tỷ đồng trên HoSE, gấp 4,6 lần chu kỳ bán ròng giai đoạn 2021–2022. Riêng 15 tháng từ tháng 8/2025 đến 10/2026, giá trị bán ròng lên tới 213,1 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 58,4% tổng lượng bán ròng của cả chu kỳ, với 14/15 tháng ghi nhận bán ròng.

Quá trình này phản ánh sự thu hẹp tỷ trọng đầu tư của dòng vốn ngoại tại Việt Nam trên quy mô lớn và liên tục. Tuy nhiên, sau hơn ba năm bán ròng với cường độ cao, câu hỏi quan trọng không chỉ là lượng vốn đã rút mà là dư địa bán còn lại và thời điểm áp lực thoái vốn có thể suy giảm.

Nguyên nhân và bản chất dòng vốn

CTCP Chứng khoán VietinBank (VBSE) đánh giá, áp lực bán ròng chủ yếu phản ánh xu hướng tái phân bổ dòng vốn toàn cầu, không phải do bất ổn hệ thống của thị trường Việt Nam. Lãi suất Mỹ cao làm tăng sức hấp dẫn của tài sản định giá bằng USD, trong khi dòng vốn quốc tế tập trung vào cổ phiếu công nghệ và AI.

Tỷ giá USD/VND duy trì ổn định ở mức 25.844 đồng/USD ngày 22/10/2026, với VND tăng giá khoảng 1,9% so với cùng kỳ, cho thấy bán ròng chưa gây áp lực lên ngoại hối. Điều này củng cố nhận định rằng chu kỳ bán ròng hiện tại là điều chỉnh danh mục quốc tế, không phải rút vốn do bất ổn vĩ mô.

Phân tách sở hữu chiến lược

Phân tích 67 cổ đông chiến lược tại 59 doanh nghiệp (Mizuho - VCB, MUFG - CTG, F&N - VNM, GIC - MSN, SBI - TPB, Vietnam Beverage - SAB, ENEOS - PLX) cho thấy 34,8% tổng giá trị sở hữu nước ngoài mang tính dài hạn, ít có khả năng bán khớp lệnh. Quy mô vốn danh mục có khả năng giao dịch (“tiền nóng”) ước khoảng 726,9 nghìn tỷ đồng, trong đó HoSE chiếm 671,9 nghìn tỷ đồng. Việc phân tách này then chốt để định lượng dư địa bán ròng trên phần vốn có thể dịch chuyển.

Kịch bản dự báo

VBSE đưa ra 4 kịch bản về lượng bán ròng còn lại và thời điểm kết thúc. Ở kịch bản căng thẳng nhất, khối ngoại vẫn nắm khoảng 490 nghìn tỷ đồng tiền nóng trên HoSE. Gần 88% quy mô bán ròng dự báo đã diễn ra, áp lực có thể kết thúc vào cuối quý I/2027.

Kịch bản cơ sở (xác suất 50%) dự báo khối ngoại còn bán ròng khoảng 51,5 nghìn tỷ đồng (2 tỷ USD), chỉ chiếm 7,7% lượng vốn có thể giao dịch trên HoSE. Các kịch bản tích cực và tiêu cực lần lượt là 15,7 và 123,5 nghìn tỷ đồng, đưa giá trị kỳ vọng gia quyền lên khoảng 61 nghìn tỷ đồng.

Khả năng hấp thụ của thị trường

Áp lực bán đang dịch chuyển từ các cổ phiếu đã bị thoái vốn sâu (VIC, VHM, VIB, MSB, KBC) sang những doanh nghiệp còn tỷ trọng sở hữu ngoại lớn, tạo sự phân hóa. Tuy nhiên, theo kịch bản cơ sở, giá trị bán ròng còn lại chỉ tương đương 2,6% thanh khoản bình quân mỗi phiên, ngay cả khi dùng mức thanh khoản thấp nhất của tháng 9/2026.

Bốn yếu tố củng cố khả năng hấp thụ: Dòng tiền nội đã hấp thụ 365,2 nghìn tỷ đồng trong hơn 3 năm, với số tài khoản cá nhân vượt 14 triệu; lượng bán ròng còn lại chỉ khoảng 14% quy mô đã hấp thụ; giao dịch khối ngoại chỉ chiếm 11% tổng giá trị giao dịch; định giá thị trường thấp hơn bình quân 10 năm trong khi lợi nhuận quý I/2026 tăng 38,2%. Áp lực bán tập trung vào cổ phiếu vốn hóa lớn có thanh khoản cao.

Kỳ vọng từ nâng hạng FTSE

VBSE dự báo nâng hạng FTSE có thể là bước ngoặt giúp dòng vốn đảo chiều trong năm 2027. Đợt nâng tỷ trọng tiếp theo dự kiến diễn ra vào 22/03/2027, với khoảng 1,35 tỷ USD vốn thụ động có thể giải ngân. Thị trường có thể chuyển từ bán ròng sang cân bằng hoặc mua ròng từ quý II/2027, phụ thuộc vào tỷ giá, lãi suất quốc tế và tiến độ giải ngân.