Mở hướng giải bài toán vốn cho các dự án hạ tầng

Trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng giao thông trọng điểm được đồng loạt triển khai, dư địa tín dụng đang dần thu hẹp, đặt ra bài toán cấp bách về nguồn vốn. Theo đó, nhu cầu vốn cho các dự án PPP giai đoạn 2026-2030, theo Ngân hàng Nhà nước, lên tới 2,49 tỷ đồng, trong khi tỷ lệ tín dụng trên GDP đã chạm ngưỡng 150%. Các kênh vốn ngoài ngân hàng vẫn chưa phát huy vai trò, làm tăng thêm áp lực cho hệ thống ngân hàng.

Tây Ninh vừa khởi động lộ trình đấu thầu hai dự án PPP (hợp đồng BOT) với tổng mức đầu tư 43.298 tỷ đồng. Trong đó, DATP 2-4 xây dựng đường cao tốc từ kênh Thầy Cai đến cao tốc TP.HCM – Trung Lương có tổng vốn 20.485 tỷ đồng trên diện tích 183ha; còn DATP 2-5 xây dựng đoạn từ cao tốc TP.HCM – Trung Lương đến Cảng Hiệp Phước cần 22.813 tỷ đồng, diện tích 154ha. Từ đầu năm, nhiều dự án PPP lớn khác đã được khởi công như cao tốc CT.07 (Hà Nội – Thái Nguyên – Chợ Mới) vốn 21.228,92 tỷ đồng, hay Trục không gian Quốc lộ 1A vốn 24.299 tỷ.

Ghi nhận từ các doanh nghiệp, trong tháng 6–7/2026, Vingroup, Sun Group, Masterise và THACO đã đề xuất một cơ chế tín dụng riêng cho 35 dự án trọng điểm quốc gia với tổng nhu cầu vay hơn 1,7 triệu tỷ đồng. Để chủ động vốn, nhiều nhà đầu tư triển khai các giải pháp sáng tạo: Công ty 568 (mã CII) phát hành 67,19 triệu trái phiếu chuyển đổi thu 671,9 tỷ đồng hợp tác cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận; còn Tổng công ty Xây dựng số 1 (CC1) phát hành cổ phiếu riêng lẻ 76,75 triệu đơn vị vốn điều lệ, huy động 851,45 tỷ đồng để góp vốn vào các dự án cầu Cát Lái và cầu Long Hưng. Doanh nghiệp 568 còn áp dụng mô hình “PPP++” để đa dạng hóa nguồn vốn từ ngân sách, vốn chủ sở hữu, trái phiếu, hợp tác kinh doanh và tín dụng.

Trước nhu cầu cấp thiết đó, Bộ Tài chính đang hoàn thiện Dự thảo Nghị định về chào bán trái phiếu PPP ra công chúng. Dự thảo tạo ra kên dẫn vốn mới, giúp các doanh nghiệp dự án không cần đáp ứng điều kiện về thời gian hoạt động tối thiểu và lợi nhuận. Theo ông Lê Hồng, FiinRatings, đây là bước ngoặt quan trọng, chuyển trọng tâm thẩm định từ lịch sử tài chính sang phương án khả thi của dự án, phù hợp với đặc thù của loại hình “sinh sau”.

Tuy nhiên, ông Lê Hồng cũng cảnh báo các rào cản còn tồn tại. Vấn đề bảo lãnh vô điều kiện có thể đẩy rủi về hệ thống ngân hàng; còn rủi ro tái cấp vốn khi lãi suất biến động mạnh dễ đẩy chi phí vốn vượt khả năng hấp thụ của dự án. Ngoài ra, cần có cơ chế chia sẻ rủi ro pháp lý, thậm chí là chậm bàn giao mặt bằng và kỷ luật thanh toán tốt hơn để đảm bảo dòng tiền trả nội.

Phát biểu về triển vọng, ông Phùng Xuân Minh, Chia sẻ: “Trái phiếu PPP là một hướng tắt cần thiết, nếu thiết kế minh bạch, bảo đảm thanh toán và bảo vệ nhà đầu tư, sẽ giảm áp lực hệ thống ngân hàng, phát triển s mine thị trường vốn”. Hiện thị trường trái phiếu riêng lẻ chủ yếu phục vụ nhà đầu tư tổ chức, việc mở kênh ra công nhân dài hạn sẽ mở rộng đối tác, tạo thêm động lực cho các dự án hạ tầng chiến lược.