Chứng khoán SHS: Ngân hàng đã chạm giới hạn, thị trường vốn phải 'lớn lên'

Chuyển dịch vai trò dẫn vốn từ ngân hàng sang thị trường vốn

Ngân hàng vẫn giữ vai trò trung tâm của hệ thống tài chính nhưng thị trường vốn sẽ dần đảm nhận vai trò cấp vốn dài hạn cho nền kinh tế. Theo nhận định từ SHS, khi tín dụng ngân hàng tiến gần giới hạn tăng trưởng, các kênh vốn khác sẽ được đẩy mạnh hơn để đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng lớn của doanh nghiệp. Sự chuyển đổi này được xem là bước đi cân bằng cấu trúc tài chính và tăng khả năng chống chịu trước các chu kỳ vĩ mô.

Trong nửa đầu năm 2026, nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,18%, nhờ động lực từ công nghiệp chế biến chế tạo, đầu tư và xuất khẩu. Để đạt mục tiêu tăng trưởng tối thiểu 10% cho cả năm, cần tăng vốn khoảng 12% trong 6 tháng cuối năm. Dòng vốn FDI tiếp tục tăng, với vốn đăng ký đạt gần 34,7 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ.

Hoạt động giải ngân FDI cho thấy cam kết đang hiện thực hóa, song nguồn vốn vẫn chủ yếu đến từ hệ thống ngân hàng. Đến cuối tháng 6, tăng trưởng tín dụng đạt khoảng 7,7%, tương đương một nửa mục tiêu cả năm 15%. Sắc thái thanh khoản vẫn chịu áp lực và nhiều ngân hàng đã điều chỉnh lãi suất huy động để duy trì nguồn vốn.

Thông tư 25 cho phép nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40%, đồng thời bổ sung một phần tiền gửi kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động khi tính tỷ lệ LDR. Theo SHS, các biện pháp này giúp giảm áp lực thanh khoản ngắn hạn và tạo dư địa cho tăng cường vốn tự có hoặc huy động từ các định chế tài chính quốc tế trong dài hạn.

Điều này cho thấy bài toán của nền kinh tế không chỉ là mở rộng tín dụng mà là nâng cao năng lực cung ứng vốn của toàn bộ hệ thống tài chính. Khoảng trống trong hệ thống tài chính ngày càng rõ khi tăng trưởng tín dụng dự kiến khoảng 7,7% nửa đầu năm, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn vẫn lớn.

Thị trường vốn được xem là một đối trọng ngày càng quan trọng, mặc dù sự thay thế hoàn toàn tín dụng ngân hàng là chưa xảy ra. Theo SHS, việc Việt Nam được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi vào tháng 9/2026 mang ý nghĩa cải thiện tâm lý và chất lượng thị trường nhiều hơn là tạo ra nguồn vốn khổng lồ ngay tức thì.

Nhìn chung, hệ thống tài chính Việt Nam đang trải qua bước chuyển: ngân hàng vẫn đóng vai trò chủ đạo nhưng thị trường vốn sẽ chia sẻ vai trò dẫn vốn, đặc biệt cho các dự án trung và dài hạn. Bức tranh cho thấy trái phiếu, cổ phiếu và các nhà đầu tư tổ chức sẽ đóng vai trò kết nối vốn với khu vực công và doanh nghiệp, nhằm tăng thanh khoản và ổn định vĩ mô.