Giải ngân đầu tư công chậm, gây sức ép lên lãi suất

Diễn biến giải ngân đầu tư công và tác động lên lãi suất

Theo Nghị quyết 168 ngày 27/6 của Chính phủ, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số được đặt ra cho năm nay và GDP của 6 tháng cuối năm được kỳ vọng lên tới 11,9%. Các bộ, ngành và địa phương được giao nhiệm vụ đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công để đảm bảo giải ngân 100% kế hoạch 2026. Tuy nhiên, số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy trong 5 tháng đầu năm 2026, ngân sách thu vượt mức 50% dự toán nhưng tỷ lệ giải ngân đầu tư công chỉ đạt 21,6%. Đây là một thách thức lớn đối với mục tiêu tăng trưởng và ổn định vĩ mô.

Áp lực thanh khoản và lãi suất từ giải ngân chậm

Việc giải ngân chậm khiến dòng tiền khổng lồ bị 'nhốt' tại Kho bạc Nhà nước, gây đứt gẫy thanh khoản nền kinh tế. Trong khi thu ngân sách đạt trên 50% dự toán, tỷ lệ chi giải ngân chỉ ở mức hơn 20%, khiến nguồn vốn xã hội bị rút khỏi thị trường mà chưa được bơm trở lại qua các dự án đầu tư công. Áp lực thanh khoản thắt chặt đã đẩy lãi suất liên ngân hàng lên cao, với mức trung bình khoảng 6,2% và có thời điểm vượt trên 10-11% mỗi năm.

Tín dụng khu vực công và sự cạnh tranh về nguồn vốn

Để đáp ứng nhu cầu vốn cho các dự án siêu quy mô, Chính phủ ước tính tổng nhu cầu vốn đầu tư có thể lên tới 38,5 triệu tỷ đồng. Các ngân hàng thương mại đang sử dụng tiền để mua lượng trái phiếu phát hành cho Chính phủ, từ đó hút mạnh nguồn vốn trung và dài hạn của toàn xã hội vào khu vực công. Dòng vốn bị dịch chuyển như vậy có thể làm giảm đà tăng trưởng tín dụng cho các khu vực kinh tế khác.

Triển vọng lãi suất và những yếu tố hỗ trợ hoặc rủi ro

Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm đã tăng từ mức 2-3% trước năm 2024-2025 lên 4,53% vào năm 2026. Khi chi phí vốn tăng, môi trường đầu tư nhìn chung trở nên khó khăn hơn. Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, lãi suất cho vay thả nổi, đặc biệt ở phân khúc bất động sản, có thể ở mức 13-15% nếu áp lực vốn vẫn duy trì. Tốc độ giải ngân được cải thiện ở thời điểm cuối năm được xem là yếu tố then chốt để hạ mặt bằng lãi suất.

Điểm nổi bật

• 11,9% mục tiêu tăng trưởng GDP cho nửa cuối năm theo Nghị quyết 168.
• Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 5 tháng đạt 21,6%.
• Lãi suất liên ngân hàng trung bình khoảng 6,2%, có thời điểm lên tới 10-11%.
• Dự toán vốn đầu tư công có thể lên tới 38,5 triệu tỷ đồng.
• Lợi suất trái phiếu 10 năm dự báo 4,53% và lãi vay bất động sản ở mức 13-15%.