Ảnh hưởng của lãi suất tăng cao lên thị trường chứng khoán Việt Nam

Lãi suất huy động đang tăng mạnh lên vùng 8–10% mỗi năm, tạo sức hút lớn cho dòng tiền gửi và khiến nhiều nhà đầu tư cân nhắc rút vốn khỏi thị trường chứng khoán. Khi mức sinh lời an toàn từ ngân hàng ngày càng hấp dẫn, áp lực lên VN-Index và thanh khoản thị trường trở nên rõ nét. Từ đầu năm nay, lãi suất huy động phổ biến tăng từ khoảng 7% lên gần 8%/năm, thậm chí vượt ngưỡng này ở nhiều ngân hàng. Cùng với đó, các chương trình ưu đãi, cộng lãi suất đang được đẩy mạnh, đưa mức sinh lời tối đa lên gần hai chữ số.

Cạnh tranh mức sinh lời cổ phiếu Diễn biến này cho thấy lãi suất huy động đang bước vào xu hướng tăng trở lại sau giai đoạn duy trì ở mức thấp. Theo VDSC, lãi suất huy động tăng mạnh ở nhiều ngân hàng từ đầu năm, với mức khoảng 1–3%/năm ở các kỳ hạn 6 tháng đến trung hạn, nhưng tín dụng lại tăng khoảng 1,4% trong hai tháng đầu năm 2026. Điều này cho thấy cung – cầu vốn vẫn còn lệch nhau và lãi suất huy động có thể tiếp tục leo thang ngắn hạn trước khi tỉ lệ LDR được kiểm soát tốt hơn.

Một trong những tác động rõ ràng nhất của lãi suất tăng là tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp với mức sinh lời của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Khi mức lãi suất phi rủi ro tăng lên, cổ phiếu buộc phải mang lại mức lợi suất cao hơn để giữ chân nhà đầu tư. Ví dụ, nếu lãi suất tiền gửi ngân hàng ở mức 9%/năm, câu hỏi được đặt ra là liệu đầu tư vào cổ phiếu có xứng đáng với rủi ro cao hơn khi kỳ vọng lợi nhuận chỉ khoảng 10–12%. Khoảng chênh lệch lợi nhuận (risk premium) sẽ trở nên nhỏ lại và nhiều người có thể chọn rút vốn khỏi TTCK.

Trong quá khứ, Việt Nam từng chứng kiến giai đoạn tương tự. Năm 2022–2023, khi lãi suất huy động tăng mạnh, nhiều cổ phiếu tăng trưởng nhưng vẫn không thu hút được dòng tiền. Ví dụ, cổ phiếu FPT – đại diện cho nhóm công nghệ có nền tảng vững chắc – từng tăng khoảng 15–20% trong một năm dù lãi suất ở mức cao, nhưng mức sinh lời tương đối này bị thu hẹp khi so với 9–10% từ tiết kiệm. Cổ phiếu MWG cũng có nhịp phục hồi 10–15% trong thời kỳ khó khăn, nhưng mức tăng này có thể không đủ bù đắp rủi ro khi sức mua của nền kinh tế suy giảm.

Nhìn chung, khi lãi suất tiền gửi tăng lên mức hấp dẫn, nhà đầu tư cá nhân có xu hướng chuyển vốn sang ngân hàng để hưởng lợi suất ổn định và ít rủi ro hơn. Điều này dẫn tới áp lực bán trên thị trường cổ phiếu, khiến thanh khoản suy giảm và đà tăng giá bị hạn chế.

Những yếu tố tác động ngắn hạn

VN-Index khó hình thành xu hướng tăng bền vững khi thanh khoản yếu và áp lực bán ròng từ khối ngoại gia tăng.
Ngân hàng được hưởng lợi từ mức lãi suất cao có thể dẫn đến dòng tiền dịch chuyển, ảnh hưởng tới định giá cổ phiếu vốn hoá lớn.
Tín hiệu từ các chuyên gia cho thấy dòng tiền có thể quay lại theo hai giai đoạn, trước và sau khi nâng hạng chỉ số (dự kiến vào cuối năm 2026), tạo động lực cho cổ phiếu lớn ở ngắn hạn.
Nhà đầu tư được khuyến nghị duy trì sự cân bằng, ưu tiên cổ phiếu Bluechip và ngành ít chịu tác động từ yếu tố bên ngoài như vật liệu xây dựng, tiêu dùng thiết yếu, đồng thời duy trì thanh khoản ở mức hợp lý.

Với bối cảnh này, các chuyên gia cho rằng chiến lược giải ngân ở mức vừa phải và tập trung vào nhóm Bluechip sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và đón đầu cơ hội khi thị trường ổn định trở lại. Việc theo dõi chặt chẽ diễn biến lãi suất và định hướng tăng vốn từ khu vực ngân hàng sẽ là yếu tố quan trọng đối với quyết định đầu tư trong ngắn hạn và trung hạn.