Động thái tăng lãi suất huy động và áp lực vốn từ hệ thống ngân hàng

Tuần qua chứng kiến làn sóng tăng lãi suất huy động lan rộng trên toàn hệ thống ngân hàng, khiến chi phí vốn và chi phí vay trở nên đắt đỏ hơn cho doanh nghiệp và người dân. BIDV vừa điều chỉnh biểu lãi suất huy động, đưa mức gửi trực tuyến kỳ hạn 1–5 tháng lên 4,75%/năm, mức tối đa theo quy định hiện hành. Đây cho thấy áp lực huy động vốn đang hiện hữu rõ rệt trên thị trường.

Không dừng ở đó, BIDV còn gây bất ngờ khi nâng mạnh lãi suất ở các kỳ hạn trung và dài hạn. Cụ thể, lãi suất kỳ hạn 6 - 11 tháng lên tới 6,6%/năm, tăng hơn 1 điểm phần trăm so với trước. Đáng chú ý, mức lãi suất cao nhất được đẩy lên 6,8%/năm cho các kỳ hạn 12 - 36 tháng, tăng tới 1,5 - 1,6 điểm phần trăm, mức điều chỉnh hiếm thấy trong thời gian ngắn.

Động thái của BIDV diễn ra ngay sau khi VietinBank tăng lãi suất huy động, đánh dấu sự thay đổi rõ nét trong chiến lược của nhóm ngân hàng quốc doanh. Trước đó, nhóm Agribank, Vietcombank, BIDV và VietinBank duy trì mặt bằng lãi suất khá ổn định, phổ biến quanh 5,2 - 5,3%/năm ở kỳ hạn dài và thấp hơn đáng kể ở kỳ hạn ngắn.

Việc các ngân hàng lớn tham gia cuộc đua đã làm thay đổi cục diện thị trường. Nếu trước đây, mức lãi suất trên 6,5%/năm chủ yếu xuất hiện ở nhóm ngân hàng nhỏ hoặc các chương trình ưu đãi có điều kiện, nay đã trở nên phổ biến hơn.

Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần, xu hướng tăng lãi suất được thể hiện rõ hơn. MB là ví dụ khi liên tục công bố các mức lãi suất cao, có thời điểm lên tới 7,5%/năm và thậm chí 8,4%/năm cho khách hàng cá nhân. Các sản phẩm linh hoạt, cho phép tất toán trước hạn nhưng vẫn giữ nguyên lãi suất, đã góp phần thu hút dòng tiền gửi quay trở lại hệ thống ngân hàng.

Techcombank, Sacombank, SHB cũng đồng loạt điều chỉnh tăng lãi suất từ đầu tháng 3 đến nay, cho thấy xu hướng tăng đã lan rộng sang khối ngân hàng tư nhân và đa dạng hóa sản phẩm huy động.

Nhóm ngân hàng số và ngân hàng quy mô nhỏ đang dẫn đầu về mức lãi suất. Vikki Bank triển khai các gói 8,1 - 8,4%/năm cho kỳ hạn 6 - 12 tháng, trong khi Cake by VPBank áp dụng mức 8,2 - 8,4%/năm khi cộng thêm ưu đãi cho khách hàng mới. Các gói lãi suất “đặc biệt” còn chạm ngưỡng 9%/năm tại một số ngân hàng, nhưng đi kèm điều kiện về số tiền gửi lớn.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân của xu hướng tăng lãi suất huy động là nhu cầu vốn của nền kinh tế đang tăng nhanh, đặc biệt ở các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và đầu tư công. Khi cầu tín dụng tăng mạnh, các ngân hàng buộc phải đẩy lãi suất đầu vào để thu hút nguồn vốn. VCBS dự báo mặt bằng lãi suất huy động sẽ tiếp tục tăng trong năm 2026, với nhịp tăng có thể được điều chỉnh linh hoạt theo chính sách điều hành.

Áp lực chi phí vốn lan sang cả thị trường cho vay, khiến lãi suất cho vay tăng ở nhiều phân khúc. Ví dụ, lãi suất vay mua nhà phổ biến ở phân khúc thương mại có thể ở mức 8,5 - 9,5%/năm cho giai đoạn đầu, và 11 - 15%/năm sau thời gian ưu đãi. Một số ngân hàng như MB áp dụng khoảng 8,5%/năm trong 12 tháng đầu, sau đó tăng lên 9 - 9,5%/năm ở các giai đoạn tiếp theo. Các ngân hàng VIB, ACB hay Techcombank duy trì mức lãi suất tương đương, tùy hồ sơ và kỳ hạn vay.

Ở nhóm ngân hàng quốc doanh, mức lãi suất cho vay đã không còn thấp hơn đáng kể so với nhóm tư nhân. Mức tăng, kéo theo nhu cầu vốn dài hạn cho các dự án khiêm tốn hơn, khiến chi phí vốn của cả nền kinh tế chịu áp lực tăng. Để hỗ trợ khách hàng, nhiều ngân hàng còn kéo dài thời gian vay lên tới 25 - 30 năm và nâng tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản lên tới 90 - 95%, thậm chí kéo dài thời gian áp dụng ưu đãi lên 2 năm.

Theo nhận định của giới chuyên gia, mặt bằng lãi suất cho vay trong thời gian tới dự báo tiếp tục chịu áp lực tăng nhưng được quản lý ở mức hợp lý để cân bằng giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Dòng tiền nhàn rỗi có dấu hiệu quay trở lại ngân hàng khi mức sinh lời trở nên hấp dẫn hơn, đồng thời ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và tiêu dùng của người dân.