Tín hiệu từ lãi suất 5,51% của trái phiếu tiết kiệm Mỹ

Lãi suất trái phiếu tiết kiệm Mỹ tăng lên 5,51%

Ngày 30/10 vừa qua, Bộ Tài chính Mỹ công bố mức lãi suất mới cho trái phiếu tiết kiệm Series I ở mức 5,51%/năm, áp dụng cho kỳ hạn 6 tháng từ tháng 11/2026 đến hết tháng 4/2027. Mức sinh lời này tăng mạnh so với mức 4,26%/năm của kỳ 6 tháng trước đó. Thông tin này ngay lập tức thu hút sự chú ý của các hộ gia đình Mỹ đang tìm kênh giữ tiền an toàn.

Trái phiếu Series I từng tạo cơn sốt vào tháng 5/2022 khi lãi suất đạt mức kỷ lục 9,62%/năm giữa lúc lạm phát leo thang sau đại dịch. Giai đoạn từ tháng 4/2021 đến tháng 2/2023, người dân Mỹ đã rót gần 153 tỷ USD vào kênh tiết kiệm này, khiến cổng giao dịch TreasuryDirect nhiều lần bị nghẽn mạng. Khi lạm phát hạ nhiệt trong hai năm sau đó, nhiều người đã rút vốn sang kênh khác.

Ý nghĩa của phần lãi suất cố định 1,40%

Điểm đáng chú ý không nằm ở con số 5,51% tổng thể mà ở phần lãi suất cố định của Series I vừa tăng từ 0,9% lên 1,4%/năm – mức cao nhất kể từ tháng 11/2006. Cơ chế của Series I là ghép lãi cố định giữ nguyên suốt 30 năm với lãi biến đổi neo theo CPI-U mỗi 6 tháng. Tiền lãi được cộng dồn vào gốc, miễn thuế tiểu bang và hoãn thuế liên bang đến khi rút vốn.

Do hạn mức mua 10.000 USD/năm, dòng trái phiếu này chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong nợ công Mỹ – khoảng 86 tỷ USD, tương đương 0,21% tổng nợ. Tuy nhiên, việc lãi cố định tăng lên 1,40% phản ánh lợi suất thực trên thị trường trái phiếu Mỹ đã leo lên vùng cao nhất trong hai thập kỷ. Ông David Enna, nhà sáng lập trang Tipswatch, chỉ ra công thức tính: lãi cố định bằng 0,65 nhân với lợi suất thực bình quân 6 tháng của TIPS 5 năm (khoảng 2,09%/năm).

Áp lực lạm phát buộc Fed giữ lãi suất cao

Lạm phát tại Mỹ tăng nhanh trong quý 3/2026: CPI tháng 9 tăng 0,6% so với tháng trước, đạt 3,7% so với cùng kỳ. CPI-U tăng 2,04% trong 6 tháng (tháng 3-9/2026), đẩy lãi suất biến đổi của Series I lên 4,08%. Giá xăng tăng 9,1% do xung đột Iran, thuế nhập khẩu và nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu AI cũng góp phần đẩy giá.

Khảo sát của Fed New York ngày 7/10 cho thấy kỳ vọng lạm phát 1 năm của người tiêu dùng nhảy lên 3,9% – cao nhất kể từ tháng 5/2023. Trước áp lực này, Fed đã nâng lãi suất lên vùng 3,75-4% tại cuộc họp tháng 9, đợt tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Tại cuộc họp ngày 28/10, hai thành viên FOMC là bà Lisa D. Cook và bà Beth M. Hammack đã phản đối vì muốn nâng thêm 0,25 điểm phần trăm.

Sức ép lên nợ công Mỹ

Mặt bằng lãi suất trên 5% ảnh hưởng toàn bộ thị trường nợ Mỹ. Tổng nợ công đạt 40 nghìn tỷ USD, trong đó 31,8 nghìn tỷ là chứng khoán giao dịch tự do. Trái phiếu trung hạn 2-10 năm chiếm 51% (16,3 nghìn tỷ USD), tín phiếu ngắn hạn 7,12 nghìn tỷ, trái phiếu dài hạn 5,55 nghìn tỷ. TIPS có quy mô 2,17 nghìn tỷ, gấp 25 lần Series I.

Kho bạc Mỹ phải trả lãi thực cho TIPS kỳ hạn 5-10 năm từ 2,31% đến 2,63%/năm, trong khi Series I chỉ trả 1,40%. Nguyên nhân là khối lượng phát hành quá lớn – 444 phiên đấu thầu mỗi năm. Tỷ trọng vay ngắn hạn tăng mạnh sau đại dịch, 9,2 nghìn tỷ USD nợ tư nhân nắm giữ sẽ đáo hạn trong 12 tháng tới.

Chi phí trả lãi nợ ròng năm tài khóa 2026 vượt 1.050 tỷ USD, tăng hơn 8% so với năm trước, vượt cả ngân sách quốc phòng. Cứ mỗi 100 USD thuế thu được thì 19,5 USD dùng trả lãi. Nếu lợi suất duy trì ở mức 4,8-5,8%, tiền lãi sẽ đội thêm hàng trăm tỷ USD mỗi năm theo CBO. PIIE cảnh báo gánh nặng này khiến Fed khó nâng lãi suất mạnh tay.

Việc Series I nâng lãi suất lên 5,51% cùng lãi cố định 1,40% là dấu hiệu của sự dịch chuyển cấu trúc sâu rộng. Khi chi phí vay thực của đồng USD neo cao dài hạn để hấp thụ khối nợ 40 nghìn tỷ USD, dòng vốn toàn cầu sẽ tiếp tục bị hút về Mỹ, gây sức ép lên các nền kinh tế đang phát triển, trong đó có Việt Nam.