Tài sản phòng thủ trở thành tâm điểm

Trong bối cảnh lãi suất huy động duy trì ở mức cao và thị trường chứng khoán phân hóa mạnh, tiền gửi và trái phiếu ngày càng thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư. Thanh khoản suy giảm và thiếu động lực tăng trưởng đồng đều khiến dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang các kênh đầu tư an toàn hơn.

Tiền gửi và trái phiếu gia tăng sức hút

Theo báo cáo chiến lược tháng 10/2026 của Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng duy trì trong khoảng từ 5,9%/năm tại nhóm ngân hàng thương mại nhà nước đến 7,5%/năm tại một số ngân hàng thương mại cổ phần. Mặt bằng lãi suất này làm tăng sức cạnh tranh của tiền gửi so với các kênh đầu tư khác, nhất là khi thị trường chứng khoán thiếu động lực tăng trưởng.

Tính đến ngày 16/10/2026, thanh khoản thị trường chứng khoán giảm về mức thấp nhất kể từ tháng 2/2025. Giá trị giao dịch khớp lệnh bình quân trong nửa đầu tháng 10 chỉ đạt khoảng 12.000 tỷ đồng mỗi phiên, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân hơn 19.000 tỷ đồng từ đầu năm. Khối ngoại tiếp tục bán ròng, đưa giá trị lũy kế từ đầu năm vượt 118.000 tỷ đồng.

Một chỉ báo đáng chú ý được Mirae Asset đề cập là tỷ suất lợi nhuận trên giá cổ phiếu (E/P), phản ánh lợi nhuận doanh nghiệp tạo ra tương ứng với mức giá nhà đầu tư bỏ ra. Theo báo cáo, E/P của thị trường ở mức khoảng 7,5-7,7%, tương đương lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng khoảng 7,5%/năm tại một số ngân hàng. Khoảng cách giữa hai chỉ tiêu đang thu hẹp, cho thấy nhà đầu tư có thể đòi hỏi mức định giá hấp dẫn hơn hoặc triển vọng tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng hơn trước khi chấp nhận rủi ro.

Ông Võ Hoàng Long, Phụ trách Chiến lược đầu tư tại Công ty Quản lý quỹ Phú Hưng (PHFM), nhận định: “Khi mặt bằng lãi suất huy động tăng, nhà đầu tư có thêm lựa chọn mang lại mức sinh lời tương đối cao với rủi ro thấp hơn cổ phiếu. Thị trường chứng khoán phân hóa, thanh khoản suy giảm và thiếu xu hướng tăng giá đủ mạnh khiến khẩu vị đầu tư trở nên thận trọng và chọn lọc hơn.”

Không chỉ tiền gửi, trái phiếu cũng cho thấy khả năng duy trì hiệu suất tích cực. Theo số liệu của FiinGroup, hiệu suất bình quân của nhóm quỹ trái phiếu trong 9 tháng đầu năm đạt 4,7%, nhỉnh hơn mức 4,5% cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, nhóm quỹ cổ phiếu ghi nhận hiệu suất âm 7,2%, còn nhóm quỹ cân bằng giảm 3,2%.

Một số quỹ trái phiếu ghi nhận hiệu suất cao hơn mức bình quân: Quỹ Đầu tư trái phiếu VCBF (VCBF-FIF) đạt 6,2%, Quỹ Trái phiếu Bảo Việt (BVBF) đạt 5,7%, Quỹ Đầu tư trái phiếu VinaCapital (VFF) và Quỹ Trái phiếu An Bình (ABBF) cùng đạt 5,6%, Quỹ Trái phiếu DC (DCBF) đạt 5,5%. Dù kết quả có sự khác biệt, nhóm tài sản thu nhập cố định vẫn góp phần đa dạng hóa danh mục và hạn chế biến động.

Ưu tiên tài sản phòng thủ trong chiến lược phân bổ cuối năm

Xu hướng phòng thủ còn thể hiện trong hoạt động quản lý danh mục của các quỹ cổ phiếu. Theo FiinGroup, trong tháng 9/2026, có 24 trong số 37 quỹ mở cổ phiếu tăng tỷ trọng tiền, so với 16 quỹ trong tháng 8. Đáng chú ý, Quỹ Đầu tư chứng khoán năng động DC (DCDS) nâng tỷ trọng tiền từ 9,1% lên 15,5%, trong khi Quỹ Đầu tư lợi thế cạnh tranh bền vững SSI (SSI-SCA) tăng từ 8,5% lên 21,4%.

Theo Công ty Chứng khoán Phú Hưng (PHS), tiền gửi và trái phiếu là hai nhóm tài sản nên được tăng tỷ trọng trong quý IV/2026, trong khi quan điểm đối với cổ phiếu được duy trì ở mức trung lập. Với tiền gửi, PHS đánh giá mặt bằng lãi suất hiện nay tạo cơ hội tích lũy thu nhập ổn định, có ưu thế về khả năng dự tính dòng tiền và mức độ an toàn.

Đối với trái phiếu, PHS đánh giá trái phiếu của các tổ chức tín dụng có chất lượng tín dụng cao là lựa chọn đáng chú ý, với lãi suất khoảng 8,8-9%/năm. Tổ chức này đồng thời đề xuất ưu tiên trái phiếu chính phủ có kỳ hạn 3-5 năm nhằm cân bằng giữa thu nhập từ lãi và biến động giá. Tuy nhiên, lợi suất cao hơn không đồng nghĩa với mức độ an toàn tương đương tiền gửi, nhà đầu tư cần đánh giá khả năng thanh toán của tổ chức phát hành và tính thanh khoản.

Trong chiến lược phân bổ tài sản quý IV/2026, PHS đề xuất các mô hình danh mục phù hợp với từng khẩu vị rủi ro. Với chiến lược an toàn, tỷ trọng trái phiếu là 40% và tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi là 15%, tổng cộng chiếm 55% danh mục. Với chiến lược cân bằng, tỷ trọng trái phiếu là 25%, còn tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi chiếm 15%.

Ông Võ Hoàng Long cho rằng sự linh hoạt trong phân bổ tài sản là cần thiết khi thị trường còn nhiều biến số. PHFM giữ quan điểm thận trọng trong ngắn và trung hạn, nhưng vẫn đánh giá tích cực triển vọng dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam. Khi điều kiện thị trường ổn định hơn, quỹ có thể xem xét tăng tỷ trọng cổ phiếu; ngược lại, nếu rủi ro vĩ mô gia tăng, việc duy trì tỷ trọng tiền mặt hợp lý sẽ giúp danh mục chống chịu tốt hơn.

Ông Long nhấn mạnh: “Trong môi trường hiện nay, tiền gửi và các công cụ có thu nhập cố định cũng có thể đóng vai trò quan trọng hơn trong phân bổ tài sản, thay vì chỉ là nơi tạm thời giữ tiền chờ cơ hội đầu tư cổ phiếu.” Khi lãi suất ngày càng ảnh hưởng đến mức sinh lời kỳ vọng, các tài sản này không chỉ phục vụ mục tiêu bảo toàn vốn mà còn tạo nguồn thu nhập, đa dạng hóa danh mục và duy trì dư địa để nắm bắt cơ hội mới.