Lãi suất tiết kiệm khó giảm sâu

Diễn biến lãi suất huy động

Cuối tuần qua, hơn 20 ngân hàng thương mại đã công bố giảm lãi suất huy động, phổ biến ở mức 0,5%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời giảm lãi suất cho vay có chọn lọc với các đối tượng ưu tiên theo chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, lãi suất huy động thực tế tại nhiều nhà băng vẫn neo ở mức trên 9%/năm với kỳ hạn 6 tháng trở lên.

Áp lực từ chênh lệch huy động – tín dụng

Chênh lệch giữa cho vay và huy động vẫn ở mức cao, lên tới 1,5 triệu tỷ đồng theo số liệu của bài viết, tạo áp lực lớn trong bối cảnh nhu cầu tín dụng bước vào mùa cao điểm cuối năm. Theo Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), lãi suất huy động có thể giảm nhanh trong ngắn hạn, ổn định đến cuối năm, nhưng khó giảm sâu trong năm 2027 do chênh lệch huy động và tín dụng vẫn lớn. Tính đến ngày 14/10/2026, tăng trưởng huy động vốn đã cải thiện lên 11,22%, bám sát mức tăng trưởng tín dụng 11,44%. Nhờ đó, chênh lệch quy mô huy động và tín dụng thu hẹp từ mức đỉnh khoảng 2,8 triệu tỷ đồng hồi giữa năm xuống còn 2,35 triệu tỷ đồng.

Ý kiến chuyên gia và chính sách của NHNN

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank, cho rằng khó khăn lớn nhất là giảm lãi suất đầu vào nhưng vẫn đảm bảo lợi ích của người gửi tiền. Ông kiến nghị NHNN và các ngân hàng cần phối hợp chặt chẽ để xác định mức lãi suất phù hợp. TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn từ Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright nhấn mạnh sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và tốc độ huy động vốn là nguyên nhân chính gây áp lực lên chi phí vốn.

Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm ngay 0,5%/năm lãi suất tiền gửi đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, tuyệt đối không chạy đua tăng lãi suất; đồng thời giảm 1,5-2%/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất – kinh doanh và ưu tiên. Các chế tài nếu vi phạm gồm giảm hạn mức tín dụng, giao chỉ tiêu tăng trưởng thấp hơn và áp dụng tỷ lệ an toàn cao hơn.

Dữ liệu từ các ngân hàng

Báo cáo tài chính quý III/2026 của nhiều ngân hàng cho thấy huy động vẫn thấp hơn tín dụng. Tại VIB, đến 30/9/2026, tổng tài sản đạt hơn 145.200 tỷ đồng (tăng 9,2%), dư nợ tín dụng đạt 85.540 tỷ đồng (tăng 9,3%), tổng huy động đạt 134.000 tỷ đồng (tăng 8,7%). Saigonbank tính đến 30/6/2026 có tổng tài sản 35.373 tỷ đồng, cho vay khách hàng 21.754 tỷ đồng, tiền gửi giảm từ 26.326 tỷ xuống 25.171 tỷ. PGBank đạt tổng tài sản 92.637 tỷ đồng (tăng 4,3%), dư nợ tăng 7,1%, tiền gửi tăng 5,8%. Techcombank đạt tổng tài sản 1,3 triệu tỷ đồng (tăng 16,7%), dư nợ tăng 16,3%, tiền gửi khách hàng đạt 692.100 tỷ đồng (tăng 8,4% so với cùng kỳ, 4,0% so với đầu năm).

Lạm phát và định hướng điều hành

Theo NHNN, lạm phát bình quân năm 2026 dự báo ở mức 4,5-5%, sát cận trên mục tiêu của Quốc hội. CPI 9 tháng đầu năm tăng 4,52%, khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ hẹp hơn. Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh việc giảm lãi suất cần tập trung vào lĩnh vực sản xuất – kinh doanh và ưu tiên, áp dụng cho cả dư nợ hiện hữu và khoản vay mới. Ông cũng yêu cầu các ngân hàng đẩy mạnh huy động vốn nhưng nghiêm cấm cạnh tranh không lành mạnh, huy động chéo hay giành giật khách hàng. Đồng thời, cần kiểm soát chặt thị trường bất động sản để tránh đầu cơ, tạo giá ảo.

Nhìn chung, áp lực huy động vốn trong mùa cao điểm cuối năm vẫn lớn, lãi suất khó giảm sâu trong ngắn hạn. Các chuyên gia khuyến nghị theo dõi sát diễn biến lạm phát và thanh khoản hệ thống để đánh giá xu hướng lãi suất trong năm 2027.