Thông tư 50: Cơ hội mới cho trái phiếu chất lượng cao

Thông tư 50/2026/TT-NHNN: Tác động kép đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Ngày 30/9/2026, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 50/2026/TT-NHNN, có hiệu lực từ 1/12/2026, quy định về tỷ lệ an toàn vốn và khả năng thanh toán của ngân hàng. Lộ trình áp dụng bắt buộc tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) từ 1/10/2028, nhưng các ngân hàng có thể đăng ký áp dụng sớm theo điều kiện quy định. Thông tư này tạo ra bài toán mới cho ngân hàng trong cân đối phát hành và đầu tư trái phiếu.

Về phía nguồn cung, trái phiếu đủ điều kiện tính vào vốn cấp 2 vừa bổ sung vốn tự có, hỗ trợ tỷ lệ an toàn vốn (CAR), vừa được tính vào tổng tiền gửi khi xác định tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR). Lợi ích kép này tạo động lực phát hành loại trái phiếu đó. Tuy nhiên, ngân hàng phải tìm được nhà đầu tư chấp nhận kỳ hạn và mức lãi suất phù hợp với chi phí vốn.

Một trưởng phòng rủi ro tại một ngân hàng nhận định, cơ chế mới chỉ ghi nhận trái phiếu phát hành trong nước đủ điều kiện vốn cấp 2 trong cấu phần tính LDR. Điều này làm giảm động lực phát hành trái phiếu thông thường chỉ để điều tiết LDR, đưa quyết định phát hành gắn chặt hơn với nhu cầu huy động tiền thực tế. Lợi thế sẽ thuộc về trái phiếu đủ điều kiện vốn cấp 2.

Ở chiều đầu tư, ngân hàng có thêm lý do mua trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao. Trái phiếu đáp ứng tiêu chuẩn tài sản thanh khoản cao (HQLA) vừa tạo lợi suất, vừa được tính vào danh mục phục vụ LCR. Tuy nhiên, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp thuộc phạm vi quy định vẫn làm giảm dư địa LDR, vì số dư đầu tư bị trừ khỏi tổng tiền gửi dùng tính tỷ lệ này.

Chính sự đánh đổi này tạo cơ sở cho cầu trái phiếu phân hóa. Ngân hàng phải cân nhắc cả lợi suất lẫn mức độ đáp ứng các yêu cầu an toàn. Một trái phiếu đủ chuẩn HQLA có thêm lợi thế so với tài sản chỉ tạo thu nhập lãi, quyết định mua cuối cùng phụ thuộc vào giá, rủi ro và trạng thái vốn của từng ngân hàng.

Đối với doanh nghiệp, cơ hội nằm ở khả năng đáp ứng các yêu cầu đó. Trái phiếu có chất lượng tín dụng tốt và đủ chuẩn HQLA mở thêm cơ hội tiếp cận các ngân hàng đang tìm tài sản dự trữ thanh khoản. Nếu nhu cầu này chuyển thành giao dịch, doanh nghiệp được hưởng lợi cả ở khả năng huy động vốn lẫn thanh khoản trái phiếu trên thị trường thứ cấp.

Theo vị trưởng phòng rủi ro, khoảng cách để đạt chuẩn vẫn lớn. “Các sản phẩm trái phiếu doanh nghiệp có lẽ cần phải có một bước tiến rất dài nữa về chất lượng để đáp ứng được điều kiện này,” ông nói. Xếp hạng tín nhiệm cao chỉ là một trong các yêu cầu, Thông tư còn đặt điều kiện về niêm yết, lịch sử biến động giá hoặc mức chiết khấu và khả năng sử dụng tài sản để đáp ứng nhu cầu thanh khoản.

Tác động của Thông tư 50 cần được nhìn cả ở cách dòng vốn phân bổ. Ngân hàng có thêm động lực phát hành trái phiếu vốn cấp 2 nhưng phải tìm cầu hấp thụ; đồng thời có thêm lý do mua trái phiếu doanh nghiệp đủ chuẩn dù phải cân nhắc đánh đổi với LDR. Trong bài toán đó, chất lượng tín dụng và giá trị thanh khoản trở thành hai lợi thế song hành của tổ chức phát hành.