Chốt phiên giao dịch cuối tháng 9/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận hơn 334 mã, tương đương hơn 21% số cổ phiếu trên cả 3 sàn, đang giao dịch dưới mức giá đóng cửa ngày 31/3/2020 – thời điểm thị trường chịu cú sốc nặng nề từ đại dịch COVID-19. Đây là một dấu hiệu cho thấy sự phân hóa mạnh mẽ trong bối cảnh chỉ số VN-Index vẫn duy trì ở vùng cao nhờ nhóm cổ phiếu lớn.
Đáng chú ý, cổ phiếu KOS của CTCP Kosy là trường hợp mới nhất liên tục giảm sàn và xuyên thủng đáy COVID-19, với mức giá thấp hơn khoảng 15,49% so với vùng giá này. Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực giải chấp, khi nhiều cổ đông lớn sử dụng đòn bẩy cao trong bối cảnh lãi suất tăng và năng lực tài chính hạn chế. Điều này cho thấy ngay cả khi thị trường chung tăng điểm, các đợt giải chấp cục bộ vẫn có thể xảy ra đối với từng cổ phiếu có rủi ro tài chính nội tại.
Bên cạnh KOS, các mã như NVL, CII, TTF, HNG, HPX, YEG cũng vẫn đang có khoảng cách đáng kể so với vùng giá COVID-19. Riêng NVL (Novaland) chịu chiết khấu sâu sau đợt lao dốc năm 2022 và mới chịu thêm áp lực trước ngày giao dịch không hưởng quyền 30/9, thời điểm quan trọng trong kế hoạch chào bán gần 800,7 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu.
Sự phân hóa này phản ánh mô hình chữ K của thị trường, khi một số cổ phiếu lớn dẫn dắt chỉ số trong khi hàng trăm mã nhỏ tiếp tục suy yếu. Độ rộng thị trường trở nên tiêu cực dù chỉ số vẫn ở mức cao, đặt ra câu hỏi về sức khỏe thực sự của dòng tiền.
Giữa tháng 9/2026, Ngân hàng Nhà nước đã nới quy định tín dụng đối với nhóm bất động sản nghỉ dưỡng, khách sạn, khu du lịch, nhằm hỗ trợ phân bổ dòng tiền vào lĩnh vực này. Ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình – cho rằng động thái này có thể giúp giải tỏa một phần dòng vốn đang tập trung quá mức vào nhà ở.
Ông Võ Văn Huy – Giám đốc Khách hàng cao cấp Chứng khoán DNSE – nhận định vấn đề cốt lõi hiện nay nằm ở dòng tiền, khi nhà đầu tư thiếu tiền và chờ nguồn vốn mới, thay vì chờ thêm thông tin nâng hạng. Dòng tiền chỉ cải thiện khi lãi suất hạ nhiệt, vốn ngoại gia tăng thực chất, hoặc lợi nhuận doanh nghiệp quý 3-4 đủ mạnh để tạo chênh lệch hấp dẫn so với lãi suất tiết kiệm.
Dư nợ margin quanh 435.000 tỷ đồng cùng thanh khoản suy giảm cho thấy một phần đòn bẩy đã được dùng để hấp thụ lượng bán ròng của khối ngoại. Tiền nhàn rỗi vẫn nằm trong hệ thống ngân hàng với lãi suất huy động lên tới 9%/năm, tạo rào cản cho dòng tiền quay trở lại chứng khoán. Tuy nhiên, nhà đầu tư cá nhân vẫn là lực lượng chính quyết định thanh khoản, khi tỷ trọng mua tăng từ 24% lên 30% trong các tháng gần đây.
Kịch bản được ông Huy đưa ra là thanh khoản có thể cải thiện dần trong quý 4 nhưng khó bùng nổ, chỉ số tiếp tục dao động với độ phân hóa cao. Dòng tiền có thể ưu tiên nhóm vốn hóa lớn thuộc rổ FTSE và ngân hàng, trong khi nhóm vốn hóa vừa và nhỏ cần thêm thời gian. Thị trường chỉ có cơ sở đánh giá dòng tiền đã quay trở lại khi độ rộng cải thiện và thanh khoản HOSE duy trì trên 18.000-20.000 tỷ đồng mỗi phiên trong nhiều tuần.