Cảnh báo từ thị trường trái phiếu toàn cầu

Lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng cao kỷ lục

Quý III vừa qua chứng kiến làn sóng bán tháo mạnh trên thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu, đẩy lợi suất lên mức cao nhất nhiều năm. Tại Mỹ, lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm vượt 5,2%, mức cao nhất kể từ năm 2007, trong khi kỳ hạn 30 năm có lúc chạm 5,6%. Lợi suất tại Nhật Bản, Đức và Pháp cũng đồng loạt tăng lên đỉnh nhiều năm.

Nguyên nhân chính đến từ giá dầu Brent duy trì trên 100 USD/thùng do căng thẳng Trung Đông kéo dài, làm dấy lên lo ngại lạm phát qua chi phí nhiên liệu và vận tải. Bên cạnh đó, nền kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng khá mạnh nhờ tiêu dùng và đầu tư bền bỉ, cùng với làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số khiến nhu cầu vốn tăng cao.

Kỳ vọng giảm lãi suất lùi xa

Đầu năm, thị trường từng kỳ vọng Fed có thể hạ lãi suất trong năm 2026, nhưng đến tháng 9 Fed đã phải tăng lãi suất trở lại. Chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) trong tháng 8 tăng chậm hơn dự kiến, khiến giới đầu tư giảm đặt cược vào khả năng tăng lãi suất ngay trong tháng 10. Tuy nhiên, lạm phát vẫn cao hơn đáng kể mục tiêu 2% của Fed, và các số liệu tăng trưởng tiếp tục vững chắc, nên lợi suất dài hạn khó hạ nhiệt.

Nhà đầu tư hiện phải tính đến nhiều yếu tố: giá dầu, sức khỏe nền kinh tế và lượng trái phiếu chính phủ phát hành ngày càng lớn để tài trợ chi tiêu công. Câu hỏi không chỉ là Fed sẽ làm gì tại cuộc họp tới, mà còn là mức lãi suất nào sẽ trở thành trạng thái cân bằng mới trong dài hạn.

Chi phí vốn lan rộng đến nền kinh tế thực

Lợi suất trái phiếu chính phủ là tham chiếu quan trọng cho chi phí vốn toàn cầu. Khi lợi suất tăng, lãi suất vay mua nhà, vay doanh nghiệp và chi phí huy động vốn của chính phủ đều chịu sức ép. Tại Pháp, bất ổn chính trị và áp lực tài khóa khiến lợi suất trái phiếu 10 năm tăng mạnh, khoảng cách với trái phiếu Đức nới rộng. Tại Mỹ, nhu cầu vốn lớn từ chính phủ và doanh nghiệp công nghệ duy trì lãi suất ở mức cao.

Chi phí vốn cao hơn sẽ dần lan tỏa: doanh nghiệp cân nhắc lại kế hoạch mở rộng, người mua nhà trì hoãn quyết định, chính phủ phải dành thêm ngân sách trả lãi. Nếu căng thẳng Trung Đông dịu xuống và giá dầu giảm bền vững, áp lực lạm phát có thể hạ nhiệt, nhưng thị trường hiện chưa thấy điều kiện đó rõ ràng.

Sau nhiều năm quen với lãi suất cực thấp, nhà đầu tư đang phải đối mặt với khả năng môi trường lãi suất cao sẽ kéo dài. Diễn biến quý III cho thấy mức lãi suất từng bị coi là bất thường có thể dần trở thành trạng thái quen thuộc của kinh tế toàn cầu trong những năm tới.