Trái phiếu quốc tế giải cơn khát hạ tầng

TP.HCM hướng đến trái phiếu quốc tế cho hạ tầng

TP.HCM đang chuẩn bị các bước đi đầu tiên để tiếp cận thị trường vốn nợ quốc tế thông qua việc phát hành trái phiếu đô thị, nhằm khơi thông nguồn lực ngoại khối để bù đắp khoản thiếu hụt vốn hạ tầng lên tới 2 triệu tỷ đồng (khoảng 80 tỷ USD). Ngày 9/9, Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) đã tổ chức tham vấn dự thảo Nghị quyết của Hội đồng Nhân dân TP.HCM về cơ chế phát hành trái phiếu công trình và trái phiếu đô thị.

Động thái này diễn ra sau khi Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị hồi tháng 8, có hiệu lực từ 1/10, trao quyền cho chính quyền địa phương tự quyết định huy động vốn quốc tế cho các dự án trọng điểm thay vì chỉ giới hạn ở thị trường nội địa như trước.

Khoảng trống vốn lớn

Theo UBND TP.HCM, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 ước tính vượt 3,2 triệu tỷ đồng, trong khi ngân sách thành phố chỉ có thể đảm đương khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch VIFC-HCMC, nhận định quy định mới tạo thêm kênh dẫn vốn quan trọng nhưng vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt trần nợ công và các chỉ số an toàn tài chính.

Trái phiếu đô thị quốc tế được xác định là sản phẩm nền tảng đầu tiên nhằm giải tỏa áp lực vốn lên hệ thống ngân hàng thương mại lẫn ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, kinh nghiệm phát hành nợ địa phương của TP.HCM còn phân tán, với đợt huy động gần nhất năm 2020 chỉ đạt 2.000 tỷ đồng.

Theo VBMA, quy mô nợ trái phiếu chính phủ và bảo lãnh chính phủ năm 2024 chỉ tương đương 23% GDP, đưa tổng dư nợ toàn thị trường đạt 32% GDP, thấp hơn nhiều so với Philippines (49%), Thái Lan (93%) và Malaysia (128%). Điều này cho thấy dư địa mở rộng công cụ nợ công vẫn còn lớn.

Rào cản định mức tín nhiệm

Dù cơ hội mở rộng lớn, rào cản chi phí vốn trên thị trường quốc tế vẫn là thách thức đáng kể. Xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam hiện nằm dưới ngưỡng "khuyến nghị đầu tư" theo đánh giá của các tổ chức quốc tế lớn. Ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh Tiền tệ tại UOB Việt Nam, cho rằng các đợt phát hành quốc tế quy mô 1 tỷ USD thời gian tới chỉ mang tính thăm dò phản ứng và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư.

Khác với trái phiếu chính phủ được bảo đảm bằng chủ quyền quốc gia, trái phiếu đô thị phụ thuộc trực tiếp vào sức khỏe ngân sách địa phương hoặc dòng tiền thu hồi của dự án. Điều này đặt ra yêu cầu khắt khe về xếp hạng tín nhiệm độc lập và năng lực phòng ngừa biến động tỷ giá hối đoái cho các công trình có chu kỳ hoàn vốn kéo dài.

Lộ trình kiến nghị

Ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC), kiến nghị lộ trình 4 giai đoạn gồm:

• Thí điểm trong nước: Phát hành thí điểm cho các dự án có mức độ tín nhiệm cao nhất để thiết lập hồ sơ lịch sử tín dụng.
• Mở rộng trái phiếu xanh: Áp dụng cho các dự án hạ tầng bền vững.
• Thành lập quỹ hạ tầng hợp vốn: Gom vốn qua quỹ tài trợ hạ tầng địa phương hỗ trợ dự án quy mô nhỏ.
• Phát hành quốc tế: Tiến tới phát hành ngoại tệ và niêm yết trên các sàn giao dịch lớn sau khi hoàn thiện quản trị rủi ro tỷ giá và tính minh bạch.

Giới chuyên môn nhấn mạnh thành phố cần kiên quyết ngăn ngừa rủi ro biến trái phiếu đô thị thành kênh nợ ngoại bảng mang tính bảo lãnh ngầm, bảo đảm các dự án vay vốn có nguồn thu hồi nợ bền vững và minh bạch.