Nội dung và bối cảnh nâng dự trữ xăng dầu quốc gia

Nguồn ngân sách để nâng mức dự trữ xăng dầu lên mức tối thiểu 90 ngày nhập ròng đang là thách thức lớn trong điều kiện hiện nay của Việt Nam. Việc này đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt để đạt mục tiêu mà Chính phủ đề ra, đồng thời bảo đảm nguồn cung cho thị trường nội địa trước mọi biến động quốc tế.

Hiện nay, dự trữ xăng dầu của Việt Nam hình thành từ ba nguồn chính: dự trữ thương mại tại các doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối (khoảng 20 ngày), dự trữ sản xuất tại hai nhà máy lọc dầu, và dự trữ quốc gia. Riêng nguồn dự trữ quốc gia hiện chỉ đáp ứng khoảng 7 ngày sử dụng, tương đương khoảng 9 ngày nhập ròng.

Theo Thủ tướng, Bộ Công Thương được yêu cầu nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực dự trữ và khẩn trương làm việc với các đối tác nước ngoài để triển khai ngay việc xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Mục tiêu là đảm bảo mức dự trữ tối thiểu tương đương 90 ngày nhập khẩu trong tương lai gần theo tinh thần Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Phương án tiếp cận và nguồn lực cần huy động

Các ý kiến chuyên gia cho rằng cần một cách tiếp cận kết hợp giữa dự trữ quốc gia và dự trữ lưu thông để duy trì quy mô và sự chủ động cho thị trường. Cách làm này được cho là tối ưu hơn so với phân bổ ngân sách cho một nguồn duy nhất.

Kết hợp giữa dự trữ quốc gia và dự trữ lưu thông để kéo dài quy mô dự trữ và hướng tới mục tiêu 90 ngày nhập ròng, hoặc cao hơn.
Phát triển nguồn dự trữ trong lưu thông thông qua Quỹ bình ổn giá xăng dầu và cân nhắc chuyển một phần sang dự trữ hàng hóa lưu thông do Nhà nước quản lý, nhằm tăng tính ổn định thị trường.
Quản lý nguồn dự trữ tập trung bởi Bộ Công Thương, thay vì giao hoàn toàn cho doanh nghiệp, để nâng cao khả năng điều tiết thị trường ở thời điểm biến động.
Đầu tư cho hệ thống kho dự trữ quy mô lớn với ước tính khoảng 1,1 tỷ USD, suất đầu tư khoảng 300 USD mỗi m3 sức chứa.

Khung pháp lý và tác động dài hạn

Theo phân tích ASEAN Energy in 2026, ASEAN đang đối mặt với sự phụ thuộc ngày càng tăng vào dầu nhập khẩu, và Việt Nam đã chuyển từ nước xuất khẩu ròng sang nhập khẩu ròng sản phẩm dầu và khí. Điều này làm tăng nhu cầu về năng lượng dự trữ an toàn cho nền kinh tế và an ninh quốc gia.

Trong nước, Thủ tướng và các bộ, ngành được yêu cầu rà soát cơ chế tài khóa và thuế nhằm duy trì sự ổn định của thị trường xăng dầu. Các quyết định về thuế có thể ảnh hưởng đến nguồn cung và chi phí cho doanh nghiệp, từ đó tác động gián tiếp tới định giá cổ phiếu liên quan đến ngành dầu khí.

Ngoài ngắn hạn, mục tiêu dự trữ và vấn đề an ninh năng lượng được nhìn nhận là yếu tố then chốt cho tăng trưởng kinh tế và ổn định thị trường. Nhiều nước trong khu vực đã duy trì mức dự trữ trên 90 ngày và có thời điểm vượt quá 100 ngày, cho thấy đây là yếu tố then chốt của an ninh năng lượng quốc gia.