Áp lực lãi suất huy động và động lực tăng trưởng vốn cho hệ thống ngân hàng

Theo các chuyên gia kinh tế, nguyên nhân chính khiến lãi suất huy động tăng mạnh thời gian gần đây là sự chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng. MB (MBS) cho rằng nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, khiến nhu cầu vốn dài hạn cho các dự án công và hạ tầng tăng lên. Điều này vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa gia tăng áp lực huy động vốn đối với hệ thống ngân hàng. Ở cấp độ vĩ mô, mặt bằng lãi suất quốc tế ở mức cao khiến chi phí vốn toàn cầu khó giảm như kỳ vọng và tạo áp lực lên điều hành tiền tệ trong nước.

Thực tế trên thị trường cho thấy làn sóng tăng lãi suất đã diễn ra trên diện rộng. Sacombank đã điều chỉnh mạnh lãi suất các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, với mức tăng khoảng 0,6–0,9 điểm phần trăm và lãi suất online lên 7,6%/năm. Tương tự, VPBank đã ba lần điều chỉnh tăng trong nửa tháng, với lãi suất kỳ hạn 12 tháng quanh 7,1%/năm. Techcombank cũng triển khai các chương trình ưu đãi có thể đẩy lãi suất thực tế lên trên mức 8%/năm, trong khi MB duy trì áp lực cạnh tranh bằng mức tăng mạnh.

Ngân hàng số TNEX, thuộc tập đoàn MSB, báo hiệu mức lãi suất tiền gửi nhỏ lên tới 8,5%/năm. Trong nhóm ngân hàng quốc doanh, Agribank vừa tăng 0,7 điểm phần trăm cho kỳ hạn 24 tháng lên 6,7%/năm và BIDV dẫn đầu với lãi suất online khoảng 6,8%. ACBS dự báo xu hướng tăng lãi suất có thể tiếp diễn đến giữa năm 2026 khi tỷ giá ổn định và rủi ro địa chính trị giảm nhiệt. Các chuyên gia lưu ý áp lực chi phí vốn sẽ đè nặng lên các ngân hàng thương mại vừa và nhỏ với cơ cấu huy động vốn kém linh hoạt hơn so với các ngân hàng lớn.

Những diễn biến này đòi hỏi các cơ quan quản lý theo dõi chặt để tránh cuộc đua lãi suất vượt mức. Trong nửa đầu năm 2026, nhiều dự báo cho thấy lãi suất huy động có thể tiếp tục tăng cho đến khi có sự ổn định của tỷ giá và hạ nhiệt của các yếu tố địa chính trị. Điều này sẽ tác động đến chi phí vốn và đòi hỏi sự điều chỉnh ở chiến lược cấp vốn của các ngân hàng thương mại, đặc biệt là những ngân hàng quy mô vừa và nhỏ.

Nguồn vốn và chi phí vốn: Tín dụng tăng nhanh đi kèm với áp lực huy động vốn từ phía hệ thống ngân hàng, làm tăng chi phí vốn đầu vào cho nền kinh tế.
Ảnh hưởng lên hoạt động cho vay: Chi phí vốn cao hơn tạo thách thức đối với nhu cầu cho vay và phục hồi doanh nghiệp, đặc biệt ở nhóm ngân hàng vừa và nhỏ.
Triển vọng lãi suất: ACBS dự báo lãi suất có thể tiếp tục tăng đến giữa năm 2026 khi tỷ giá ổn định và địa chính trị hạ nhiệt.
Vai trò quản lý nhà nước: Các cơ quan quản lý cần theo dõi chặt nhằm ngăn cuộc đua lãi suất vượt quá mức và ổn định dòng tiền cho nền kinh tế.